330 GESCHIEDENIS VAN DEN VLEUGELVINGER. 



van groote borstspieren aanwezig, die hier tot zwemmen even noodig 

 zijn als de mol haar noodig heeft om te graven. Een lang borstbeen 

 en de aanwezigheid van een kam zijn dus geen dingen waaruit men 

 het vliegvermogen van een dier kan afleiden. Uit deze beschouwingen 

 blijkt dus dat de vleugel vinger wegens zijn borstbeen noch een zwem- 

 mend dier , noch een gravend dier , maar eerder een dier was dat zich 

 in de lucht kon bewegen. 



Het sleutelbeen. De vleugelvinger heeft geen sleutelbeen. Vele 

 zoogdieren hebben het ook niet; de monotremen evenwel hebben het 

 wel : bij de vleermuizen is het lang , dik en wel gevormd. Men wist niet 

 beter of om te vliegen was een sleutelbeen noodig. Intusschen bestaan 

 er verschillende gevoelens betreffende het sleutelbeen der vogels : som- 

 mige geleerden houden het vorkbeen , furcula , voor de sleutelbeende- 

 ren, anderen beschouwen het vorkbeen als een aan den vogel eigen 

 been , en het ravenbeksbeen , os coracoideum , als het sleutelbeen. 

 Neemt men dit laatste aan , dan zou den pterodactylus het vorkbeen of 

 een vertegenwoordiger daarvan ontbreken. Slechts bij de vogels die niet 

 vliegen , is het vorkbeen of niet aanwezig , of slechts zeer gebrekkig 

 ontwikkeld. Daaruit zou men zeker afleiden dat dit been tot die orga- 

 nen behoorde, waaraan het vermogen om te vliegen verbonden was. 

 De pterodactylen maken hierop een merkwaardige uitzondering. Door 

 het ontbreken van het sleutelbeen schijnen deze dieren meer tot de 

 sauriërs te naderen, daar dit been ook ontbreekt bij den krokodil, als- 

 mede bij den kameleon , welks ravenbeksbeen in 't oog vallend korter 

 en breeder is dan bij den vleugelvinger. De meeste hagedissen evenwel 

 hebben sleutelbeenderen. Quenstedt hield het voor mogelijk , zooals wij 

 boven reeds zagen , dat de beide eerste paren ribben van den Pt. ivur- 

 tembergicus , die zich door lengte en dikte onderscheiden , het vorkbeen 

 der vogels vertegenwoordigden. Als dit het geval was , dan moesten 

 de voorste ribben van alle pterodactylen ook even lang en dik zijn: 

 slechts nog twee soorten {Pt. dubius en Pt. longicollis) gelijken in 

 dit opzicht op den zooeven genoemden. Ook vindt men niet dat in 

 andere dieren het ontbrekende sleutelbeen door zulke ribben vervan- 

 gen wordt. 



Het schouderblad en het ravenbeksbeen. Het ontbreken 

 van het sleutelbeen bij de pterodactylen valt des te meer in het oog, 

 daar het schouderblad en het ravenbeksbeen de grootste overeenkomst 

 met de zelfde beenderen bij de vogels hebben: de eenige afwijking 



