GESCHIEDENIS VAN DEN VLEUGELVINGER. 331 



bestaat hierin , dat het laatstgenoemde been niet , zooals bij de vo- 

 gels , met een gewricht aan het borstbeen verbonden is. 



Oken wil bij den Pt. brevirostris bevonden hebben , dat het schou- 

 derblad , gelijk bij de hagedissen , uit een bovenst en een onderst stuk 

 bestaat ; ook meent goldfuss een bovenst stuk in Pt. crassirostris ge- 

 zien te hebben. Yon mester beweerde evenwel dat zulk een vervallen 

 in twee stukken niet in het karakter van het schouderblad gelegen 

 heeft. 



De op perarm. Het boveneinde van het opperarmbeen is , zooals 

 bij alle vliegende dieren , delta- of vleugel vormig uitgebreid. De plaats 

 waarmede het been het schouderblad aanraakt, vormt een knobbel op 

 den bovenrand , die bij de soorten , waarbij deze rand diep ingesneden 

 is, meer naar achteren ligt. Ook het onderste gewrichtseinde van het 

 opperarmbeen vertoont overeenkomst met dat der vogels. 



De onderarm. De onderarm bestaat uit twee even dikke beende- 

 ren , die in lengte slechts weinig van elkander verschillen. Met dien 

 der vogels vertoonen zij geen overeenkomst , en van de vleermuizen 

 onderscheiden zij zich doordat bij deze dieren de ellepijp een dun been 

 is, dat niet tot het ondereinde van het spaakbeen reikt. 



De hand wort el. De handwortel was zeer ontwikkeld: hij bestond 

 uit twee reeksen beentjes : bij de vogels bestaat de handwortel uit een 

 enkele reeks die slechts uit twee beentjes is samengesteld. 



De middenhand. De middenhand bestaat uit verscheidene been- 

 deren. Hun lengte zou aan die der herkauwers doen denken, bij 

 welken zij echter , ten minste voor de beide voornaamste vingers , in 

 een enkel ongedeeld been bestaat, terwijl elke vinger van den ptero- 

 dactylus zijn eigen middenhandsbeen heeft. De middenhand bestaat dus 

 uit vier, volgens marsh uit vijf beenderen, die, vooral van boven , dicht 

 tegen elkander aan liggen, doch niet met elkander vergroeid zijn. 



De hand. De hand is zekerlijk het zonderlingste orgaan van het 

 geheele pterodactylusskelet. Oken, wagler en goldfuss beweerden 

 reeds dat hij vijf vingers had : goldfuss geeft zelfs een afbeelding van 

 een vleugelvinger met vijf volkomen ontwikkelde vingers. Later heeft 

 men beweerd dat dit niet waar was : von meyer zegt zelfs uitdrukke- 

 lijk: "alle thans bekende pterodactylen hebben slechts vier vingers". 

 Alle vleugelvingers die ik in Teylers museum heb kunnen onderzoe- 

 ken, vertoonen slechts vier vingers , doch het laatst ontdekte exemplaar, 

 de Bh. phyllurus , heeft zoo duidelijk vijf vingers, dat Prof. 6. c. marsh 



