HET ZEVENVOUDIG WERELDRAADSEL. 347 



dat het water bij zijne vastwording vertoont, het leven der visschen 

 en andere waterbewoners een onmogelijkheid zou zijn ? Is het geen al- 

 gemeen bekende waarheid , dat de vochten , die in het menschelijk 

 lichaam de spijsvertering bevorderen , bij de normale lichaamstempera- 

 tuur hunne werking het krachtigst doen ? Pleiten nu dergelijke inrich- 

 tingen er niet voor , dat aan de ontwikkeling der schepping een plan 

 ten grondslag ligt, dat eene Voorzienigheid haar te voorschijn riep? 



Dit onderwerp biedt groote zwarigheden aan, welke wereldopvatting 

 ook moge gekoesterd worden. "Wie uit het nut van het geschapene tot 

 de wijsheid van den Schepper meent te mogen opklimmen , vindt raad- 

 selen in vele verschijnselen , die volkomen doelloos schijnen , tegenstrij- 

 digheden in andere feiten , die niet alleen nutteloos , integendeel scha- 

 delijk zijn. Zoo beweert ten minste zijne tegenpartij en , naar veler 

 meening , met recht. Maar onbevredigend is ook de verklaring van hen, 

 in wier gedachtenkring het denkbeeld van een werkend God contra- 

 bande is. De vierde moeielijkheid vinden dezen in de natuur, die 

 met opzet doelmatig schijnt ingericht te zijn. Ongerijmd is als verkla- 

 ring het denkbeeld, dat de stof den aanleg tot die doelmatigheid uit 

 zich zelve bevat. Zulk eene onderstelling is geen verklaring. Toch be- 

 staat hierop eenig uitzicht; deze moeielijkheid is niet transcendent. 



Darwin's hypothese heeft eenig licht ontstoken in de duisternis. Zy 

 verklaart nuttelooze, soms schadelijke rudimentaire organen als over- 

 blijfselen van vormen , die bij vroegere geslachten dienst deden ; voor 

 haar is de doelmatigheid het gevolg van den strijd om het bestaan , 

 van de geslachtskeuze enz. Aldus beschouwd wordt de doelmatigheid 

 het resultaat van de werking der natuurkrachten , niet het voorafge- 

 stelde doel , waarop die krachten uitloopen. Het vierde raadsel wordt 

 langs dezen weg opgelost, voor zooverre althans de onverklaarde stof 

 en de onverklaarde kracht daarin niet bevat zijn. 



Of darwin's verklaring evenwel de zaak tot volkomen helderheid 

 brengt? Wie zou dit met recht durven beweren, waar du bois reu- 

 mond haar waarde gelijkstelt met die van een reddingsplank voor een 

 man , die op het punt staat om te verdrinken , waar de Fransche ge- 

 leerde (wij hoorden straks zijne beoordeeling , tevens zijn lof uit den 

 mond van den Darwinist moleschott) tegenover darwin de onveran- 

 derlijkheid der soort verdedigt? 



De toekomst moge beoordeelen , in hoeverre de poging door darwin 

 gedaan , om den samenhang der organische wereld op te sporen , ge- 



