HET ZEVENVOUDIG WERELDRAADSEL. 351 



misschien het oog blind voor het wonderbare , omdat wij het dikwijls 

 zien gebeuren? ' 



Het is misschien niet geheel zonder belang hier te vermelden , hoe 

 wallace , een van darwin's voornaamste geestverwanten , ook één der 

 slippendragers bij zijne begrafenis , de moeielijkheid tracht te verklaren. 

 Juist wegens de samenstelling van enkele deelen van het lichamelijk 

 maaksel , bepaald van de grootte der hersenen , heeft hij bezwaar de 

 afstamming van den mensch uit een algemeenen dierenstam te verkla- 

 ren langs den weg der gewone middelen , die de onderlinge verwant- 

 schap der dierengroepen verklaren. Een vreemde tusschenkomst is noo- 

 dig geweest, om den mensch als zoodanig te voorschijn te roepen. 

 Wallace schrijft die vreemde tusschenkomst toe aan een hooger ver- 

 stand. Natuurkeuze , door de natuurwetten geregeld , zou voldoende 

 zijn , om de wilde soorten in het leven te roepen , de kunstmatige keuze 

 der menschen zou de dierenrassen en de plantensoorten kunnen ver- 

 edelen 5 een goddelijke tusschenkomst alleen zou den mensch kunnen 

 voortbrengen en hem in staat kunnen stellen een hooge verstandelijke 

 en zedelijke ontwikkeling te bereiken. Merkwaardige woorden in den 

 mond van een der grootste voorstanders der ontwikkelingshypothese. 



Het grootste raadsel voor de mechanische wereldopvatting is wel de 

 mensch. Immers hij moge met de dieren de vatbaarheid voor zinnelijke 

 gewaarwordingen bezitten ; verstandelijk overleg , bij verschillende die- 

 ren waargenomen , moge misschien er op wijzen , dat een schemerend 

 zelfbewustzijn bij hen sluimert , de mensch heeft bovendien een gevoel 

 van verantwoordelijkheid voor zijne handelingen. Hij gevoelt dikwijls , 

 dat hij kan handelen, zooals hij deed, maar ook het omgekeerde had 

 kunnen, ja misschien had moeten doen. De "vrije wil" van den mensch, 

 beter gezegd: "de zedelijke vrijheid van den mensch", ziedaar volgens 

 du bois-reijmond een feit, dat op het standpunt der mechanische we- 

 reld- en levensopvatting niet alleen niet wordt verklaard , maar daar- 

 mede lijnrecht in strijd is. Zijn de bewegingen der moleculen de cenige 

 omstandigheden, waardoor de wereld wordt geregeerd, zijn ook de ge- 



1 Prof. Hartir.g zegt hieromtrent in zijne bovengenoemde verhandeling het volgende: 

 Het zelfbewustziju , het gevoel onzer persoonlijkheid, onzer ik-heid, zijn onverklaarbaar 

 en zullen ten allen tijde onverklaarbaar blijven, al mogt onze kennis van de stoffelijke 

 verschijnselen, die in de hersenen plaats grijpen, nog oneindig zekerder en vollediger 

 zijn dan thans het geval is. (Album der Natuur 1869, 143). 



