WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 59 



inhoud overigens niet in 't kort kan worden saamgevat, «preken de schrijvers 

 over pyro- elektriciteit in het algemeen als voortgebracht, niet rechtstreeks 

 door de verwarming en verkoeling van het kristal , maar door de ongelijk- 

 matigheid daarvan , dat is door het daarbij noodzakelijk ontstaande verschil 

 in temperatuur tusschen het binnenste en de meer naar buiten gelegen deelen, 

 welk verschil bij verkoeling een samendrukking en bij verwarming een uit- 

 rekking van het inwendige des kristals teweegbrengt. ln. 



De elektrische ontlading in verdunde gassen. — Goldstein heeft hier- 

 over weder een drietal verhandelingen in 't licht gezonden (Philosophical 

 Magazine (5) XIV, p. 366, 449 en 455 en Journal de physique (2) II, 

 p. 176 e. s.) Het is onmogelijk om van den inhoud daarvan ook zelfs slechts 

 een overzicht te geven zonder een voor dit bijblad te groote uitvoerigheid. 

 Daarom vergenoegen wij ons met een aanwijzing van bovengenoemde bronnen 

 voor wie in dit onderwerp bijzonder belang stelt en de mededeeling van enkele 

 meest algemeen belangrijke uitkomsten en beschouwingen uit de eerste der 

 drie opstellen. 



De uitstralingen van de negatieve elektrode bij zulke ontladingen in zeer 

 verdunde gassen zijn bewegingen. Waarvan? Niet van het gas zelf, zegt 

 goldstein ! Dit blijkt o. a. uit de twee volgende proefnemingen. 



Wanneer men aan het eene uiteinde van een met zeer verdunde stikstof 

 gevulde buis natrium doet verdampen , dan verspreidt zich de damp zeer lang- 

 zaam. De ontlading doet de stikstof rood en den natriumdamp geel lichten. 

 Met behulp van een magneet kan men den lichtboog verplaatsen tot buiten 

 de aanvankelijk door dien damp ingenomen ruimte. Deze verplaatst zich niet 

 met haar, want de gele kleur verdwijnt geheel en al. 



Door een sterken elektromagneet kan men de ontlading, die anders eene 

 geheele buis vult, als 't ware samendringen in een zeer kleine ruimte. De 

 spankracht van het gas in het overige gedeelte wordt daardoor niet merkbaar 

 verminderd. Dit blijkt wanneer men vooraf dit in verbinding heeft gebracht 

 met een andere, evenzeer van elektroden voorziene buis, waardoorheen eene 

 ontlading plaats grijpt en waarin , wat ook in de eerste moge geschieden , de 

 vorm" en de plaats der stratificatien niet de minste verandering ondergaan. 



Zijn het dan , zooals sommige natuuronderzoekers meenen , deeltjes , die van 

 de elektrode door de ontlading worden losgerukt? Goldstein meent te heb- 

 ben bewezen dat ook dit niet het geval is. Wanneer men in plaats van één 

 negatieve elektrode van platina , die na eenigen tijd werkens van den licht- 

 boog een aanslag van dit metaal rondom op den buiswand doet ontstaan, 



