18 OVEK HET MLTNGAS EN DE MIDDELEN 



Het mijngas , bij de scheikundigeu bekend onder den naam van moeras- 

 gas , om straks te vermelden reden , is een ligt koolwaterstofgas , C^H^ , 

 dat bestendig gevormd wordt door zelfontleding der bewerktuigde stof- 

 fen. Vandaar, dat bet overvloedig in de natuur wordt aangetroffen, 

 zooals in moerassen , in wier slik bewerktuigde stoffen in staat van ver- 

 rotting verkeeren , en in de steenkooUagen , waarin het sints onheuge- 

 lijke tijden bij de omzetting der plantenstoffen is ontstaan. 



Peiestlet en ceuikshane;s waren de eersten, die den oorsprong van 

 dit gas aantoonden en ontdekten , dat men bet bij het warme jaargetijde 

 gemakkelijk en ruim kon opzamelen , door het slijk van stilstaande wa- 

 teren met eenen stok om te roeren , waarbij bellen naar boven stijgen , 

 die ligte koolwaterstof , echter met eenig koolzuur en stikstof verontrei- 

 nigd , bevatten. .JN^aar de plaats van oorsprong verkreeg het den naam 

 van moerasgas. 



Bij de Duitsche mijnwerkers draagt het den naam van schlagende JVet- 

 ter , terwijl het door de Eranschen wordt genoemd grisou , of /<?m hrisou 

 en door de Engelschen Jire-damp. 



Het mijngas heeft eene soortelijke digtheid van 0,559 , dus ruim de 

 halve zwaarte van de dampkringslucht. Het is kleurloos en reukeloos 

 en verbrandt aan de lucht met eene blaauwachtige vlam tot water en 

 koolzuur. Wordt het echter vermengd met eene acht- tot tienvoudige 

 hoeveelheid dampkringslucht , dan ontploft het bij aanraking eener vlam , 

 even als de vermenging van zuurstof en waterstof, onder den naam van 

 knalgas bekend. 



In de mijnen komt het zeldzaam in zuiveren toestand voor, maar 

 meerendeels met stikstof en koolzuur vermengd , waardoor het niet zoo 

 gemakkelijk ontbrandt als dat , 'tgeen uit moerassen of bronnen opstijgt. 



Het ontsnapt hoofdzakelijk uit de blazen , die vooral in harsige , vette 

 steenkolen worden aangetroffen. Soms ontwijkt het gas in den vorm 

 van blaasjes uit een dun vliesje bestaande , 'tgeen de bergwerkers met 

 de vingers breken , opdat zij niet , met eene vlam in aanraking komende , 

 zouden ontploffen. 



Dewijl dit gas ligter is dan de dampkringslucht , stijgt het naar boven 

 tegen de zoldering der gangen , vult alle openingen en spleten en ver- 

 zamelt zich vooral in blinde gangen , waaruit het door geen tocht of 

 luchtstroom kan worden verwijderd. 



Vreeselijk zijn do gevolgen , die het vlam vatten van het mijngas in 



