DE NATUURWETENSCHAPPEN EN DE MISDAAD; 



DOOR 



D^ D. LUB ACH. 



Er is bijna geen gebied van menscbelijk weten , geen kring van men- 

 schelijke werkzaamheid , tot welke zicb de toepassingen der natuur- 

 wetenschappen niet uitstrekken en waarop deze niet al meer en meer 

 invloed uitoefenen. Het is van belang, dat ieder van de waarheid dezer 

 stelling worde doordrongen , opdat hij wete , dat , welke ook zijne 

 plaats in de maatschappij en welke zijne roeping daarin wezen mogen, 

 hij in die wetenschappen geen vreemdeling zijn mag , al ware het alleen 

 maar om zich de treurige vernedering te besparen van welligt eens te 

 moeten erkennen geen 't minste begrip te hebben van zaken , die met 

 zijn vak in naauwe betrekking staan, ja zelfs gerekend kunnen worden 

 daartoe te behooren. Er zijn er nog altijd te veel , die het maar niet 

 kunnen goed vinden, dat op onze inrigtingen van middelbaar onderwijs, 

 ja zelfs op vele van onze latijnsche scholen , zulk een aanmerkelijk ge- 

 deelte van den leertijd besteed wordt aan het onderrigt in physica , 

 chemie en natuurlijke historie. Deze moeten leeren inzien , dat natuur- 

 kennis voor iedereen meer en meer eene ware behoefte wordt. Ik wil 

 daarmede niet zeggen , — de ook hier plaats hebbende overdrijving en 

 de daarmede verbondene geringschatting der zoogenaamde letterkundige 

 vakken en humaniora nopen mij tot deze aanmerking , — dat het onder- 

 wijs in de natuurwetenschappen dat in de geschiedenis , de letterkunde , 

 de wijsbegeerte of de beoefening der klassieke oudheid moet verdrin- 

 gen , zooals enkelen meenen dat het geval moet en zal worden. Dat 

 zou de ware weg zijn tot teruggang naar een toestand van barbaarsch- 

 heid , — eene andere soort van barbaarschheid zeker dan die de be- 

 schaafde natiën achter den rug hebben , — maar toch eene barbaarsch- 

 heid , die zonder twijfel aan den vooruitgang van de ontwikkeling der 

 menschheid een onberekenbaar nadeel zou toebrengen. De natuur- en 

 letterkundige studievakken ('t zij mij kortheidshalve vergund ze zoo te 

 noemen) moeten op de school elkanders evenknieën zijn ; zij staan in 

 betrekking tot verschillende vermogens van den geest, zij vervullen 



