70 IETS OVER DE ETHNOLOGIE VAN EUJIOPA. 



lingen. Dit zal zoo zijn , indien dat volk vrij is van alle uitwendige banden 

 en het zijn aanleg vrijelijk kan ontwikkelen. Maar omstandigheden, b.v. 

 het opdringen aan zulk een volk van een opvoedings- en onderwijs- 

 systeem , dat alle poëtische inspiratie uitdooft , kunnen die ontwikkeling 

 tegenwerken en langzamerhand zóó onderdrukken, dat het bewuste volk 

 zóó prozaisch en plat schijnt te zijn, als eenig zeer prozaïsch en alleen aan 

 het stofFelij k-nuttige hechtende volk met mogelijkheid wezen kan. En 

 toch ! die aanleg is niet vernietigd , want zij hangt ten innigste zamen 

 met de gansche ligchamelijke en geestelijke natuur des menschen , en , 

 zoodra de dwang verdwijnt, zal zich van lieverlede de poëtische rig- 

 ting van den geest weer meer en meer naar buiten openbaren , met des 

 te meer oorspronkelijkheid en kracht misschien, naarmate zij sterker 

 onderdrukt is geweest. Ik moet hierbij opmerken , dat , indien de onver- 

 anderlijkheid van den psychischen aanleg der verschillende ménschen- 

 stammen een groot geluk voor de menschheid is , juist omdat door haar 

 eene in alle opzigten verderfelijke eenzijdigheid in het leven en streven 

 dier menschheid op den duur onmogelijk wordt gemaakt , diezelfde onver- 

 anderlijkheid tot nog grooteren zegen wordt, omdat zij vergezeld gaat van 

 eene groote veranderlijkheid in hare openbaringen. Deze laatste maakt het 

 verkeer der volkeren onderling tot zulk een onwaardeerbaar goed. Het van 

 natuur plat prozaïsche volk ontvangt van het welligt wat overdreven poëti- 

 sche zin en vatbaarheid voor genietingen in andere spheren , dan waarin het 

 zich anders zou bewegen , met denkbeelden en opvattingen , die het met 

 voordeel in het leven toepassen kan, terwijl het laatste volk daartegen 

 weder andere , meer dadelijk en praktisch aanwendbare denkbeelden en 

 opvattingen inruilt , die de overdrijving van de poëtische matigen en ver- 

 hinderen , dat het zich te veel afwendt van het niet te poëtiseren proza des 

 levens. Een van natuur hardvochtig en wreed ras kan zoo van een van 

 zachte inborst menschelijke en teedere aandoeningen overnemen. Eigenlijk 

 is dit alles niets anders dan dat zulk een volk genoodzaakt wordt eene ztjde 

 van zijn aanleg , die door het overwigt van eene andere zijde onderdrukt 

 wordt, vrij te maken en ook tot ontwikkeling te doen komen. "Want in den 

 grond en in volstrekten zin genomen bezit de aanleg van alle menschen 

 dezelfde elementen, als ik 't zoo noemen mag. De mensch,is mensch; hij 

 heeft aanleg tot al wat menschelijk is, maar als volksstam en als individu 

 tot het eene meer dan tot het andere , omdat bij dezen steeds eene zekere 

 zijde, een zeker element van dien algemeen menschelijken aanleg van nature 



