IETS OYEK DE ETHNOLOGIE TAN EUROPA. , 71 



krachtiger is en overweegt boven alles. Dit nu, dat overtvigt^ noemen 

 wij den hijzonderen natuurlijken aanleg van een volk of individu en aan dat 

 overwigt is op zich zelf niets te veranderen. Maar ook de overige zijden 

 of elementen van den algemeen menschelijken aanleg kunnen tot op zekere 

 hoogte tot ontwikkeling komen en het al te welige van de overwegende 

 zijde beperken binnen zekere grenzen , die het nu niet langer door een 

 blinde aandrift beheerscht verstand aan de hand geeft. 



Wanneer ik spreek van de standvastigheid en onveranderlijkheid der 

 eigenaardigheden van eiken volksstam , dan bedoel ik daarmede dien volks- 

 stam in het algemeen. Dit is mijne derde opmerking. Er bestaat bij al 

 die standvastigheid en onveranderlijkheid toch steeds ruimte voor indivi- 

 duele verschillen te midden van eiken nog zoo scherp door zijne natuur- 

 lijke eigenschappen gekenmerkten volksstam. Geen individu is daarom 

 ook geheel gelijk aan zijn naaste , noch in ligchamelijk noch in geeste- 

 lijk opzigt , en — opdat ik dat hier ter loops bij voege — uit den aard 

 der zaak is het individuele verschil , ligchamelijk en geestelijk , steeds 

 veel grooter bij beschaafde dan bij onbeschaafde, vooral bij wilde volken. 

 Maar het kan zoo zelfs gebeuren , dat er een individu geboren wordt , dat , 

 vooral in psychisch opzigt , veel meer op een uit een anderen stam gelijkt, 

 dan op het gros zijner stambroeders. Er kan b.v. uit praktische Engel- 

 schen iemand worden geboren , die in gemoedelij kh(^id en poëtisch gevoel 

 meer op een Zwaab , dan op een Engelschman gelijkt. Maar zulke ge- 

 vallen zijn, hoe betrekkelijk talrijk ook, toch uitzonderingen, en de onder- 

 vinding zou , indien men er op lette , ook zonder twijfel hier leeren , dat 

 bij de nakomelingen van zoo iemand vroeger of later een terugkeer tot 

 de normale type plaats vindt. Ik heb deze opmerking gemaakt om al 

 dadelijk de tegenwerping te voorkomen , dat uit dezen of genen , slechts 

 gegermaniseerden en niet waarlijk germaanschen stam toch deze en 

 gene personen zijn opgestaan met echt-germaanschen aanleg en gezind- 

 heid, uit dien niet slavonischen maar slechts geslavoniseerden deze en 

 gene echte Slawen. Wij spreken hier dus niet over individuen, maar 

 over geheele volken en rassen. 



Eindelijk moet ik nog iets zeggen over de veranderingen ([oor vermenging 

 van twee rassen. Het huwelijk tusschen personen van verschillende natio- 

 liteit geeft het aanzijn aan een gemengd ras , dat in physisch en psychisch 

 opzigt somtijds tusschen beide ouders in staat , doch in veneweg de meeste 

 gevallen de eigenschappen des vaders , in meer of mindere mate 



