T)K SCHEMERING. 77 



alle bijzonderheden na te gaan en op verschillende tijden en van onder- 

 scheidene plaatsen te beschouwen. De zoo even los weg gestelde vragen 

 zijn wel in den geest van den mensch , die gewoonlijk eerst vraagt wat 

 nut eene zaak aanbrengt en dan ook wel gaarne, in korte woorden, de 

 oorzaak en 't wezen er van wenscht te vernemen ; maar dit is niet de 

 weg, dien de natuurkundige gaat. Hij tracht eerst de zaken in zoover 

 te leeren kennen , dat hij voor zich zelven de overtuiging heeft , dat zij 

 bestaan. Dan streeft hij er naar, door naauwkeurig onderzoek, alle 

 bijzonderheden er van op te sporen en zoo gewaar te worden , hoe zij 

 bestaan. En nu , na onbevangene waarnemingen en onderzoekingen , 

 tracht hij , door goede logische besluiten , tot de kennis te komen van 

 de oorzaak of kracht , waardoor zij bestaan. 



Ook wij willen dien gang volgen en alzoo eerst stilstaan bij de vraag: 

 wat is schemering ? 



In den vroegen morgen , een geruimen tijd voor de zon boven de 

 kimmen verrijst, zien wij den hemel in het oosten, en wel meestal tus- 

 schen het oosten en noorden , eenigzins helderder worden dan het overige 

 gedeelte van den nachtelijken hemel. Langzamerhand trekt deze hel- 

 derheid meer van het noorden naar het oosten en breidt zich , als een 

 lichtend segment , al verder en verder over het geheele hemelgewelf uit. 

 De glans der sterren wordt allengs zwakker , zoodat de kleinsten , zooals 

 wij ze noemen , uit het gezigt verdwijnen. De voorwerpen rondom ons , 

 die nog kort te voren in nachtelijk donker waren gehuld , beginnen van 

 tijd tot tijd meer zigtbaar te worden. Het oog dringt met ieder vol- 

 gend oogenblik meer in de verte door. Eindelijk worden ook de afge- 

 legenste voorwerpen zigtbaar en de geheele omtrek is weldra voor onze 

 blikken onthuld. De heldere glans, die als uit den oostelijken horizon 

 is verrezen , is meer en meer toegenomen en heeft zich over den ge- 

 heelen hemel uitgebreid. Het licht der sterren is nu geheel verdoofd , 

 zoodat ook zelfs de helderste voor het starend oog zijn verdwenen. 

 Aan den oostelijken hemel is de verlichting echter het sterkst en aan 

 de purperen wolkjes , die dikwijls het zwerk versieren , en aan den steeds 

 toenemenden helderen gloed des hemels, is het punt gemakkelijk te onder- 

 scheiden waar weldra de luistervolle zon uit de kimmen zal verrijzen. 

 Met blijde verwachting staart het oog op dat punt. Weldra schiet een 

 vurige lichtstraal door de voorwerpen heen , die den horizon omzoomen. 

 Dat punt wordt eene vurige streep , — is binnen weinig oogenblikken 



