DE SCHEMERING. 79 



winter is het niet noodig vroeg bij der hand te zijn , ten einde de 

 eerste stralen der morgenschemering te kunnen opvangen. En waar ont- 

 waren wij deze ? Aan den oostelijken hemel , niet verre van het oost- 

 punt, merken wij bij een helderen hemel de eerste sporen van den 

 nakenden morgen. Deze allengs toenemende glans trekt verder naar 

 het zuiden tot de zon eindelijk omstreeks het Z.0. boven de kim ver- 

 rijst. I^a haren korten dagloop daalt zij weder in het Z.W. beneden 

 de kim en, terwijl het licht der avondschemering staag verder naar het 

 westen trekt , verliezen wij omstreeks het westpunt de laatste sporen 

 van het licht uit het oog. 



Met het lengen der dagen komt de zon telkens verder naar het oosten 

 op en gaat verder naar het westen onder tot zij , met de voorjaars 

 dag- en nachtevening, juist in het O. verrijst en in het W. ondergaat. 

 De eerste sporen der morgen- en de laatste der avondschemering merkt 

 men nu op tusschen het O. en ÏT. en het "W. en IST. en wel nagenoeg 

 in het JS'.O. en N.W. 



De zon komt nu , met eiken dag , meer benoorden O. op en gaat meer 

 benoorden W. onder en de schemering verplaatst zich daarmede ook staag 

 verder naar 't noorden. Om het begin en einde waar te nemen is het 

 nu noodig des morgens zeer vroeg of des avonds een geruimen tijd 

 na den ondergang der zon den blik naar den hemel te wenden en om- 

 streeks de helft van de maand Mei kan men opmerken , dat de punten 

 van het aanbreken der morgen- en het einde der avondschemering in 

 het noorden te zamen vallen. Van nu af begint de morgenschemering 

 reeds vóór dat de avondschemering eindigt. In den zomer duurt de 

 schemering alzoo den geheelen nacht en zien wij , dat het licht geheel 

 niet van den hemel wijkt. De grootste glans of het helderste lichtpunt 

 van het schemeringsegment bemerken wij steeds daar , waar men kan 

 nagaan, dat de zon beneden den horizon is en alzoo odi middernacht 

 in het noorden. 



Deze heldere nachten , waarin het schemerlicht niet van den hemel 

 wijkt , duren na den langsten dag even zoo lang als zij er vóór zijn 

 begonnen , zoodat zij voor ons met het laatst van Julij eindigen. Wij 

 merken nu , bij het korten der dagen , het omgekeerde van het verschijn- 

 sel op , dat wij zoo even beschreven , en even regelmatig als het lengen 

 en korten der dagen , evenzoo regelmatig is ook de gang der schemering. 



Deze regelmatigheid betreft echter alleen den loop van het verschijnsel 



