80 DE SCHEMEEIN&, 



in de verschillende jaren; want wanneer wij de afstanden der plaatsen 

 waar de schemering begint en eindigt vergelijken met de op- en onder- 

 gangspunten der zon , dan merken wij , dat die afstanden , des zomers en 

 winters , zeer veel van elkander verschillen. Gaat de zon des zomers 

 zooveel benoorden O. en W. op als zij des winters bezuiden O. en W. 

 op- en ondergaat, met de grenspunten der schemeringen is dit niet 

 het geval. 



Yele lezers van dit stukje zullen het verschijnsel niet zoo in bijzon- 

 derheden hebben nagegaan , maar nu de aandacht er op gevestigd wordt , 

 zich toch kunnen voorstellen, dat een en ander werkelijk zoo plaats 

 vindt en misschien opgewekt worden het verschijnsel meer oplettend 

 gade te slaan, ten einde zich de overtuiging te verschaffen, dat het 

 zoo is. Ieder is daartoe in de gelegenheid , want wij hebben het ver- 

 schijnsel zoo beschreven als het zich in onze gewesten doet kennen. 



Maar hoe is het nu elders ? Om het geheel en naar eisch te kennen , 

 en de oorzaken er van te kunnen opsporen, is het niet genoeg, dat wij 

 het verschijnsel kennen zoo als het zich hier aan ons vertoont ; maar 

 wij moeten ook weten , hoe het op andere plaatsen wordt waargenomen. 

 Daar wij niet in staat zijn op zoo vele en verschillend gelegene 

 plaatsen der aarde als er zijn onze waarnemingen , gedurende den loop 

 van een jaar, te doen , zoo is het noodig, dat wij de toevlugt nemen tot 

 waarnemingen van anderen , en gelukkig staan ook deze ons op eene vol- 

 doende wijze ten dienste. 



!N"aar aanleiding van waarnemingen op zeer vele verschillende pun- 

 ten der aarde gedaan , ontwaren wij , dat het verschijnsel zich zeer 

 onderscheiden vertoont en belangrijke wijzigingen ondergaat. Deze wij- 

 zigingen blijken hoofdzakelijk afhankelijk te zijn van de verschillende 

 ligging der plaatsen op de oppervlakte der aarde en wel van haren afstand 

 van den evenaar of van de breedte. Voor plaatsen van gelijke breedte 

 komen de verschijnsels met elkander overeen , doch naarmate eene plaats 

 meer nabij den evenaar , of op minder breedte , gelegen is , zal men , in 

 den loop des jaars , minder verandering of afwisseling in den gang en 

 duur van het verschijnsel opmerken ; terwijl omgekeerd het grootste 

 verschil in gang en duur in de Poolgewesten wordt waargenomen. 



Het is natuurlijk niet mogelijk het verschijnsel te beschrijven zoo als 

 het zich voor zoo groot een tal van plaatsen op aarde , als er op ver- 

 schillende breedte zijn gelegen , in al zijne bijzonderheden voordoet ; maar 



