DE SCHEMERING. 81 



dit is ook niet noodig. Wij zullen zien , hoe de schemering zich vertoont 

 voor plaatsen , die onder den evenaar zijn gelegen , alsmede hoe zij zich 

 voordoet voor plaatsen onder of in de nabijheid der polen. 



Zien Avij eerst wat er onder den evenaar plaats vindt. 



Op dezelfde plaats waar de zon opkomt bemerkt men de eerste sporen 

 der morgenschemering , die zich van dat punt staag hooger en allengs 

 over den geheelen hemel verbreidt. Des avonds zinkt de zon regt- 

 standig onder de kim en de avondschemering is juist op dat punt, waar 

 de zon is ondergegaan , het langst merkbaar. Deze beide punten , van- 

 waar de morgen- en avondschemering uitgaat , verplaatsen zich op ver- 

 schillende tijden des jaars ten noorden en zuiden van den evenaar. Ten 

 tijde der zonnestanden, den 21 sten Junij en 21 sten December, zijn zij 

 23i" ten noorden of zuiden er van verwijderd, terwijl zij ten tijde der dag- 

 en nachteveningen, den 21 sten Maart en 23sten September, juist in den 

 evenaar liggen. Zij komen dus overeen met de zon , die op genoemde tijd- 

 stippen juist in die punten loodre"gt uit den horizon verrijst of er in 

 neerdaalt. Letten wij op den duur der schemering , dan merkt men op , 

 dat die hier korter is dan elders. Zij duurt er in den regel 11 uur , 

 zoodat zij juist even veel tijd vóór den opgang der zon begint als na 

 den ondergang eindigt, welke beide, zoo als wij weten, onder den eve- 

 naar steeds te 6 uur plaats vinden. 



Geheel anders is het in de poolge westen. 



Tot de polen zelve zijn nog geene menschen doorgedrongen en tot 

 zoo ver strekken zich dus de waarnemingen niet uit ; maar toch weet 

 men van verschillende reizigers naar het hooge noorden , op welke wijze 

 de schemering zich daar vertoont. Wanneer de zon voor goed is onder- 

 gegaan en de lange winternacht , die in de nabijheid der polen maanden 

 duurt, is aangevangen , dan blijkt het , dat de schemering nog een 

 geruimen tijd , zelfs ettelijke weken , aanhoudt. Naarmate de zon die- 

 per onder de kim daalt , wordt de schemering zwakker en steeds blijft 

 het punt merkbaar waar de zon beneden den horizon is , en het is of 

 zich van daar het schemerlicht over het hemelgewelf uitbreidt. 



De schemering , die voor plaatsen onder den evenaar gelegen voor 

 eiken dag van een bepaald punt uitgaat , trekt voor de poolgewesten in 

 24 uren den geheelen horizon rond. 



Trekken wij nu in 't kort zamen , wat de waarnemingen , op onder- 

 scheidene plaatsen en in verschillende tijden des jaars gedaan , omtrent 

 1867. 6 



