82 DE SCHEMERING. 



de schemering hebben doen opmerken , dan kunnen wij , op grond der 

 ervaring , zeggen , dat de schemering in haren gang de zon Yolgt en deze 

 als uitgangspunt er van beschouwd moet worden. 



Yoorts blijkt, dat de schemering zwakker is, naarmate de zon dieper 

 onder den horizon is en wel zoo , dat bij eene zekere diepte der zon 

 beneden den horizon er geene schemering meer merkbaar is. 



Bij naauwkeurige waarnemingen dienaangaande is het gebleken , dat 

 deze diepte 1 8" bedraagt , zoodat men kan zeggen , dat de schemering 

 begint , als de zon tot 1 8^ beneden den horizon is geklommen of na haren 

 ondergang tot die diepte is gedaald. 



Yerder is gebleken , en dit staat geheel in verband met het reeds op- 

 gemerkte , dat de schemering van zeer verschillenden duur is en langer 

 aanhoudt, naarmate de zon schuinscher uit den horizon omhoog stijgt of 

 na haren ondergang er beneden daalt. 



Eindelijk nog leert de ervaring , en dit staat mede met het reeds 

 aangevoerde in verband , dat voor sommige plaatsen de schemering den 

 geheelen nacht duurt en dat dit alleen dan het geval is, als de zon voor 

 die plaatsen tot geene grootere diepte dan 18^ beneden den horizon 

 zinkt. 



"Wanneer wij nu, na het beschouwde, overgaan tot de opsporing der 

 oorzaken en de nadere verklaring van dit verschijnsel , dan zullen na- 

 denkende lezers wel niet twijfelen , dat de eerste oorzaak der schemering 

 in de zon moet gezocht worden. Maar hoe kan deze nog licht geven 

 op de aardoppervlakte , als zij zich beneden den horizon bevindt ? 



Dit moet worden toegeschreven aan eene tweede oorzaak van dit ver- 

 schijnsel , die , zooals velen mede reeds uit het gezegde zullen hebben 

 opgemaakt, te zoeken is in onzen dampkring. 



De dampkringslucht toch , dat is die veerkrachtige vloeistof , die onze 

 aarde omringt , is niet volkomen doorschijnend. Wel heeft zij de hoogst 

 belangrijke eigenschap het licht voor een groot gedeelte door te laten 

 en geeft zoo gelegenheid, dat wij de voorwerpen tot op groote afstanden 

 door haar heen kunnen zien , maar tevens kaatst zij een deel van 

 het opgevangen licht terug en geeft daardoor aanleiding tot eene alge- 

 meene verlichting zoo als wij over dag zien plaats vinden. 



Bij eene volkomene doorschijnendheid van den dampkring zouden wij 

 alloen de zelflichtende voorwerpen door de lucht heen kunnen zien , 

 maar de lucht zelve zoude niet verlicht kunnen worden. Ook alleen 



