JDE SCHEMEKIICG. 85 



•weten intusschen, dat de dampkring uit eene veerkrachtige vloeistof 

 bestaat , die bij hare verwijdering van de aarde allengs in digtheid 

 afneemt en dus geene scherp begrensde oppervlakte heeft, zooals de 

 druipbare vloeistoffen op aarde , b.v. de zee , die opleveren. Bij die 

 onzekere afscheiding of grens is dan ook de hoogte moeijelijk of liever 

 onmogelijk met naauwkeurigheid te bepalen. Wij merken het ook aan 

 de laatste sporen der schemering , die schier onmerkbaar in het donker 

 des hemels als wegvloeijen. ISTemcn wij echter aan , dat de uiterste 

 grens der schemering overeenkomt met de diepte der zon van 1 8° bene- 

 den den horizon , dan is het voor den meetkundige niet moeijelijk daar- 

 uit de hoogte BC van den dampkring te bepalen. 



Iemand , die een weinig in de wiskunde geoefend is , weet , dat de 

 hoek ZDZ' , dat is de diepte der zon beneden dea horizon als de sche- 

 mering begint of eindigt , gelijk is aan den hoek BAH. Trekken wij 

 nu de lijn AD , dan is /_ BAD = L HAD = 9^ en daar AB de straal 

 is der aarde, die 860 geogr. mijlen bedraagt, en de hoek B regt is, 

 zoo kan in den driehoek ABD , door middel van den bekenden hoek 

 BAD en de bekende zijde AB, gemakkelijk de zijde AD gevonden worden; 



want AD = = ■ — — = 870,7. De lim AD is geliik 



Cos. L BAD Cos. 9 '^ ^ '^ 



AC of gelijk aan den straal der aarde met de hoogte des dampkrings. 

 Trekt men dus van de gevondene hoogte 870,7 de lengte des straals 

 of 860 af, dan behoudt men als rest, voor de hoogte BC des damp- 

 krings , 10.7 gcog. mijl. 



Deze aldus gevondene hoogte komt vrij wel overeen met de uit- 

 komst, die men verkrijgt uit de regelmatige afneming der digtheid, 

 waaruit evenwel die hoogte evenmin met juistheid bepaald kan worden. 



Nu wij weten , dat de terugkaatsing van het zonlicht , door den 

 dampkring , de oorzaak der schemering is , zien wij gemakkelijk in , 

 dat het verlichte deel des hemels , 't geen de schemering veroorzaakt , 

 bepaald wordt door den stand der zon. De rigting , in welke de zon 

 beneden de kim is , wijst ons aan waar de schemering het helderste 

 moet wezen en waar alzoo het uitgangspunt , of het midden van het 

 schemeringssegment , moet zijn , terwijl de diepte van de zon beneden 

 den horizon de hoogte van dat segment bepaalt. 



De bijzondere verschijnsels , zooals de waarnemingen ons die hebben 

 leeren kennen , worden hierdoor nu gemakkelijk en geleidelijk ver- 



