88 DE SCHEMERING. 



"W als het herfstequinoctium , dan zal de schemering zoo lang aanhou- 

 den tot de zon in G gekomen is. De afstand, welke dit punt van 

 den horizon heeft , is nu tevens de afstand van den evenaar , dat is , de 

 zons zuider declinatie. Om alzoo te bepalen wanneer de schemering 

 voor de N"oordpool eindigt , behoeven wij slechts nategaan wanneer hare 

 zuidelijke declinatie, in den herfst, tot 18' is geklommen. Dit tijdstip 

 is door berekening , of door middel van de globe , of wel door declina- 

 tietafels der zon , gemakkelijk te bepalen. Men vindt er voor omstreeks 

 den 14den I^ovember, 



Nadat de zon in s hare grootste zuidelijke declinatie heeft bereikt 

 en in het wintersolstitium is gekomen , vermindert allengs hare zuide- 

 lijke declinatie en als de zon in T weder den evenaar tot 18' genaderd 

 is , dan vangt de schemering weder aan. Dit heeft plaats omstreeks den 

 29sten Januarij. Yoor de Noordpool duurt dus de schemering, vóór en 

 na het ondergaan der zon, telkens 51 dagen. De half jarige nacht wordt 

 er dus merkelijk door bekort ; want de eigenlijk donkere nacht , waarin 

 geheel geen schemering merkbaar is, duurt van den 14den November 

 tot den 29sten Januarij en alzoo omstreeks 80 dagen. 



Yoor plaats£n in de nabijheid der polen heeft het verschijnsel natuur- 

 lijk eenigzins gewijzigd plaats en het is ligt intezien , dat voor allé 

 plaatsen , welke een nacht hebben , die eenige etmalen achtereen kan du- 

 ren , de schemering in het zomer-half jaar , in sommige van die nachten, 

 geheel niet zal ophouden en over 't algemeen bij den schuinschen stand, 

 dien cle dagcirkels der zon er hebben , steeds lang vóór de opkomst der 

 zon moet aanvangen en tot lang na haren ondergang moet duren. 



Het zoude natuurlijk te omslagtig worden het verschijnsel voor 

 alle plaatsen in 't bijzonder nategaan ; doch dit is ook niet noodig. 

 Wanneer wij het verschijnsel nu nog beschouwen voor eene plaats op 

 gemiddelde breedte, b.v. voor het midden van ons land, op 52' N.B., 

 dan twijfel ik niet , of het zal voldoende zijn , niet alleen om een helder 

 inzigt te verkrijgen in de oorzaken, waardoor de schemering ontstaat , 

 maar ook om nategaan, onder welke bijzonderheden het zich voor ver- 

 schillende plaatsen moet vertoonen. 



Stellen wij ons daartoe voor , dat in Fig. 4 do stand des hemels is 

 voorgesteld vooj- eene plaats op 52' N.B. De horizon wordt nu aange- 

 wezen door den cirkel NWZO, en 18" beneden dezen stelt BGHC den 

 cirkel vooi' , waarin de zon zich bevindt als de schemering begint of 



