90 DE SCHEMEKING, 



dus niet zoo diep beneden den horizon, dat eenig punt er van 18' diepte 

 heeft , zoodat de schemering dus niet kan ophouden , maar den geheelen 

 nacht moet duren. 



Wij zien uit onze figuur , dat niet alleen op den langsten dag , of 

 liever gedurende den kortsten nacht , die daarmede gepaard gaat , de 

 zon niet zoo diep beneden den horizon daalt , dat de schemering kan 

 ophouden ; maar dat dit ook eenigen tijd vóór en na dit tijdstip moet 

 plaats vinden. Immers zoolang de zon om middernacht niet tot bene- 

 den het punt B daalt , zoo lang moet de schemering den geheelen nacht 

 duren. 



Om de tijdstippen te bepalen , waarop deze zoogenoemde heldere nach- 

 ten beginnen en eindigen , moeten wij de dagen zoeken , op welke de 

 zon zooveel N. declioatie of afwijking van den evenaar heeft, dat zij 

 tot het punt B kan dalen. Dit hangt af van de breedte. Daar wij 

 onze figuur geteekend hebben voor de gemiddelde breedte van ons land , 

 of voor 52^ jN'.Br. , zoo is PN" de noorder poolshoogte , die gelijk is aan 

 de breedte = 52^, en daar de afstand van P tot de linie, d. i. de 

 boog PI = 90' is, zoo is de boog IN" = 90°— 52° = 38°. Trekken 

 wij nu van 1^1 = 38' den boog NB = 18' af, dan blijft IB = 20^ 

 De noorderdeclinatie moet dus 20' zijn , opdat de zon om middernacht 

 tot eene diepte van 1 8" kan dalen beneden den horizon van eene plaats , 

 die op 52' N.Br. is gelegen. Heeft de zon dus 20' N. declinatie, in 

 de klimmende teekens, dan begint het tijdperk, waarin zij niet meer 

 zoo diep daalt , dat de schemering kan ophouden en daar dit het geval 

 is den 21 sten Mei, zoo is dit voor ons het tijdperk, waarop de 

 heldere nachten beginnen. Na den zomerzonnestand komt de zon in de 

 dalende teekens ; hare declinatie neemt nu bestendig af en bedraagt 

 den 24sten Julij weder 20', Dit is dus het tijdstip waarop onze heldere 

 nachten eindigen of de morgen- en avondschemering niet meer te 

 zamen vallen. 



Uit oftze figuur is het gemakkelijk op te maken , dat zoo wel de 

 duur der schemering, op verschillende tijdstippen van 't jaar, als ook de 

 tijd der heldere nachten, d. i. wanneer zij beginnen en eindigen en hoe 

 lang zij alzoo duren , alle geheel afhankelijk zijn A^an de meerdere of 

 mindere breedte der plaatsen. 



Bij mindere breedte wordt de helling der as Pp kleiner en de eve- 

 naar , keerkringen en alle dagcirkels der zon vallen meer regtstandig 



