94 DE SCHEMEEING, 



Er is nog iets , waarvan ik met een enkel woord moet spreken. Het is 

 eene secundaire, eene tweede, eene bij- of tegenschemering , die veroor- 

 zaakt wordt doordien het dampkringssegment DBEC (fig. 1) boven 

 den horizon van eene plaats B , welke de zon meer dan 1 8" beneden 

 den horizon heeft , ook nog eenig licht opvangt van de naburige gedeel- 

 ten van den dampkring , b.v. van het gedeelte DHI , dat nog door de 

 zon beschenen wordt, 't Is echter natuurlijk , dat deze zwakkere ver- 

 lichting in den regel minder in 't oog vallend is en moeijelijk kan 

 worden opgemerkt. 



Wij hebben alzoo de schemering als een belangrijk verschijnsel nader 

 leeren kennen. Belangrijk mogen wij dit verschijnsel met volle regt 

 noemen , omdat het ons nader met het wezen der dingen bekend maakt 

 en ons overtuigt , dat onze voorstelling van de aarde en hare beweging , 

 van den aard en de uitgestrektheid van onzen dampkring, van het 

 licht en zijne merkwaardige eigenschappen, op goede gronden steunt 

 en door dit verschijnsel en de wijzigingen , die het voor verschillende 

 tijden en plaatsen ondergaat, wordt bevestigd. Maar ook in een ander 

 opzigt mogen wij dit verschijnsel en de kennis er van merkwaardig en 

 belangrijk noemen , omdat wij er door opmerkzaam worden gemaakt op 

 het nut , dat het ons aardbewoners aanbrengt en ons zoo overtuigt van 

 de wijze en doelmatige inrigting der natuur , die wij overal kunnen 

 opmerken , waar wij haar met een oplettend oog beschouwen en hare 

 werkingen gadeslaan. 



Dat nut valt ons in 't oog , als wij denken aan den langen nacht 

 voor de bewoners der poolgewesten , die door de schemering zoo aan- 

 merkelijk wordt verkort. Ook met onze nachten is dit het geval , 

 maar 't geen voor ons van nog meer belang is te achten, is de langzame 

 en schier onmerkbare overgang van dag tot nacht en omgekeerd , die 

 door de schemering plaats heeft. 



Alle plotselinge overgangen, van warmte en koude, vanbewegingen 

 rust , van vreugde en smart , kunnen ligt nadeelig worden voor den 

 mensch en verwekken niet zelden schokken, die op zijn ligchamelijken 

 en geestelijken toestand een nadeeligen invloed kunnen uitoefenen. Ook 

 met eene te schielijke verandering van licht en donker is zulks het 

 geval en de plotselinge overgang van het nachtelijk donker tot het 

 heldere daglicht of het eensklaps invallen van een stikdonkercn nacht , 

 na het heldere licht van den dag , zoude op onze gezigtsorganen een 



