YLir.c.Kx. 99 



volkomen geloof vonden , maar dat , toen hij zeide , dat hij ook vlie- 

 gende visschen gezien had, verklaarde hem nu niet te kunnen geloo- 

 \en, want dat visschen onmogelijk vliegen konden. 



De tweede klasse van hen , die geneigd zijn het woord „onmogelijk" 

 te gebruiken , zoodra er sprake is van verschijnselen of daden , welke 

 buiten de grenzen liggen van den kring , welken de ervaring tot dusverre 

 getrokken heeft, bestaat uit veel achtingswaardiger lieden. Het is 

 juist hunne kennis van de natuur en hare wetten , die hen sceptisch 

 maakt en hen wantrouwend doet zijn omtrent de uitvoerlijkheid van 

 plannen , welke aan anderen , die minder kundig , maar met eene weel- 

 deriger verbeelding begaafd zijn , zeer wel voor uitvoering vatbaar 

 schijnen. De zoodanigen loopen b.v. geen het minste gevaar van hunnen 

 tijd te verbeuzelen aan het zoeken naar het perpetuum mobile , want zij 

 weten , dat dit met die wetten in strijd is. Zij zijn bekend met de 

 talrijke gebreken , die ook de beste door den mensch uitgevonden werk- 

 tuigen aankleven , met al de bezwaren , die hem in den weg staan , 

 zoodra hij datgene wat zijn geest hem voorspiegelt tot werkelijkheid zal 

 brengen , en al geven zij toe, dat zekere zaken voor theoretisch mogelijk 

 kunnen gehouden worden , zoo zijn zij toch van oordeel , dat de prakti- 

 sche bezwaren aan de uitvoering verbonden zoo groot en onoverkomelijk 

 zijn , dat de mensch nimmer in staat zal zijn deze te overwinnen en 

 dat het derhalve eene dwaasheid is zijnen geest te vermoeijen met het 

 uitdenken van middelen ter verwezenlijking van voorstellingen , die wel 

 steeds tot de droombeelden zullen blijven behooren. 



Men kan dit wetenschappelijk scepticisme echter ook overdrijven. 

 De ondervinding der laatste jaren heeft geleerd , dat veel mogelijk is 

 geworden wat nog voor betrekkelijk korten tijd onmogelijk sclieon. Ik 

 herinner aan de spectraal-analyse , die ons de stoffen , waaruit de hemel- 

 ligchamen zijn opgebouwd, doet herkennen , aan den transatlantischen 

 telegraaf, waardoor twee werelddeelen geestelijk verbonden zijn. Wie 

 had immer kunnen voorzien , dat de zon en de sterren onder het be- 

 reik der scheikunde zouden komen? En wat den transatlantischen 

 telegraaf betreft, deze en andere onderzeesche telegraaflijnen zouden 

 nog tot de onmogelijkheden behooren , indien niet de ontdekking van 

 een plantensap, de gutta pertja, door zijn bijna volkomen isolerend ver- 

 mogen de vervaardiging van telegraafkabels had mogelijk gemaakt. 



Inderdaad hebben , indien men de gevallen uitzondert , waarin eene 



