102 VLIEGEN. 



het resultaat zijn van de overmaat der opwaarts drijvende kracht bij 

 de nederwaartsche beweging der vleugels boven de benedenwaarts 

 drijvende kracht bij hunne bovenwaartsche beweging. Zulk een verschil 

 tusschen beide krachten kan echter op meer dan eene wijze worden 

 teweeg gebragt en vergroot. Vooreerst door eene geringere snelheid 

 bij de opligting der vleugels ; daar namelijk de weerstand der lucht 

 toeneemt in reden van het vierkant der snelheid, waarmede de vleugels 

 bewogen worden , zoo zal , indien b.v. de benedenwaartsche beweging 

 met de dubbele snelheid van de bovenwaartsche geschiedt , eerstgenoemde 

 eene opdrijvende kracht uitoefenen, welke viermalen grooter is dan de 

 nederdrukkende kracht, die bij laatstgenoemde ontstaat. In de tweede 

 plaats werkt ook de gedaante der vleugels hiertoe mede ; zijn namelijk 

 de vleugels, gelijk gewoonlijk, niet vlak, maar bol van boven en hol 

 van onderen , dan verkrijgt reeds daardoor hunne benedenwaartsche be- 

 weging een overwigt boven die in de tegengestelde rigting. Maar 

 bovendien kunnen er aan de vleugels bijzondere inrigtingen bestaan , 

 waardoor de weerstand bij den terugslag verminderd wordt. Wij zullen 

 zoo straks zien , dat zulke inrigtingen bij de meeste vliegende dieren 

 inderdaad voorkomen. 



Zoo laat het zich derhalve gemakkelijk inzien , hoe een dier , dat in 

 het bezit is van vleugels van eene voldoende uitgebreidheid en van ge- 

 noegzame spierkracht om daarmede herhaaldelijk snelle benedenwaartsche 

 slagen te doen , niet alleen zwevende kan blijven , maar zich ook daarop 

 al hooger en hooger kan verheffen, zoolang de lucht nog digtheid en 

 dien ten gevolge weerstand genoeg bezit om het bij eiken vleugelslag 

 iets opwaarts te drijven. En in hoe groote mate sommige dieren dit 

 vermogen bezitten, bewijst de Condor, die hoog boven de hoogste toppen 

 der Cordillera's vliegt , waar de luchtdrukking tot op minder dan de 

 helft gedaald is en de luchtdigtheid derhalve niet meer dan de helft van 

 die nabij de oppervlakte der zee bedraagt. 



Slechts zelden evenwel is de beweging bij het vliegen zoo eenvoudig 

 als wij haar hier voorstelden. Met de opstijgende beweging gaat 

 integendeel bijna altijd eene in de horizontale rigting gepaard , en , 

 bereikt het dier daarbij allengs eene grootere hoogte , dan geschiedt dit 

 langs een hellend vlak of langs eene spiraallijn. Dit is het gevolg van 

 de eigendommelijke plaatsing der vleugels bij alle vliegende dieren. 

 Waren deze alleen ingerigt voor eene voorwaartsstuwing in eene midden- 



