DE BOSSCHEN VAN KENIfEMEIiLAND. 155 



tot verandering der wegen en paden , is er schijnbaar bijna niets over- 

 gebleven, dat ons aan de vroegere physionomie herinnert. 



Maar gelijk in eene stad, bij de gedurige veranderingen , die hare ge- 

 bouwen ondergaan , de sporen van den ouden volksgeest nimmer geheel 

 verdwijnen , en uit opschriften , gevels en uithangborden zigtbaar zijn , 

 zoo lezen wij ook opschriften in on.ze bosschen , die ons bewijzen , dat 

 de grootste menschelijke kunst nimmer de natuur geheel kan overheerschen. 

 De mensch raag de bosschen uitroeijen , ze geheel op nieuw aanleggen ; 

 hij moge van oost en west nieuwe boomsoorten en planten overbrengen ; 

 de natuur is onoverwinnelijk, ja zij stelt hem zelfs de wet. Wat haar 

 past neemt zij aan , wat niet met haar wil overeenkomt , zal vroeg of 

 laat te niet gaan. Het schrift der natuur is onvergankelijk ; de mensch 

 wischt het uit en schrijft er zijne woorden overheen ; maar langzamer- 

 hand verbleekt zijne inkt en komen de oude letters weer te voorschijn. — 

 Zoo is het in de bosschen. — Overal kan men het oorspronkelijk karak- 

 ter herkennen , en merkwaardig is het , dat over eene zoo kleine opper- 

 vlakte als de omstreken van Haarlem dit karakter bijna in elk der 

 genoemde bosschen verschilt. Laat ons hier en daar ronddwalen en 

 opmerken, hoe de natuur, schoon oogenschijnlijk onderdrukt , hare vrij- 

 heid overal weet te handhaven. 



De Haarlemmerhout is sedert drie eeuwen niet meer dan een park , 

 vroeger in den mathematischen stijl, sedert bijna 40 jaren in den Engel- 

 schen stijl aangelegd. Hij heeft al de deugden en gebreken der Engelsche 

 parken : die eigenaardige gedwongen natuurlijkheid ; evenwijdig begrensde 

 paden, die door hunne kronkeling een schijn van vrijheid vertoonen en 

 meest door eentoonig eikenhakhout zijn begrensd ; afgestoken kanten , 

 geharkte lanen, — Hollandsche zindelijkheid. Nergens een omgevallen 

 boom of een geknotte stomp ; overal iets bctamelijk-fatsoenlijks , — 

 eene vormelijkheid van denzelfden aard als die , welke de gewone con- 

 versatie soms zoo vervelend maakt. 



Evenmin als wij ooit uit die uiterlijkheden de menschcn zullen leeren 

 kennen , evenmin leeren wij uit die geharkte slingerpaadjes iets van het 

 karakter van een bosch. Huizende Haarlemmers wandelen jaar uit jaar 

 in door hun Hout , en hocvelen zijn er , die dat kleine , slechts 50 bunders 

 beslaande plekje wezenlijk kennen? Wie daarvan iets wil leeren kennen , 

 moet met ons buiten de paden gaan. Hij zal zien , dat datgene , waar- 

 door het bosch wezenlijk bekoort , daarin niet met opzet door den mensch 



