OUDE OPTISCHE WERKTIJIGEN , ENZ. 261 



met eene middenopening {mn) van 2,5 centim. in middellijn. Van 

 onderen is deze buis gesloten door eene plaat {kl), die bovenwaarts 

 eenigzins bol is, met eene opening (r), waarvan de middellijn 1,7 

 centim. bedraagt. Op deze plaat rust een biconvexe lens {v g) van 8 

 centim. brandpuntsafstand en van bijna gelijken doormeter als de 

 inwendige wijdte der buis. Zij is op geenerlei wijze bevestigd en blijk- 

 baar ook nimmer bevestigd geweest, maar op eenen afstand van 5 

 centim. van de onderste opening bevindt zich in de buis een daaraan 

 vast gesoldeerde ring {p q). Keert men nu de buis om , dan valt de 

 lens daarop en blijft aldaar liggen. Het is mij volkomen onduidelijk 

 gebleven , waartoe deze zonderlinge inrigting heeft moeten dienen. 



Yereenigt men nu beide buizen door de daarover heen glijdende 

 middenbuis , die 17,5 centim. lang en slechts een ledige koker is, dan 

 heeft het werktuig , geheel ingeschoven zijnde , eene lengte van 27 , 

 en zoover mogelijk uitgetrokken zijnde , van 40 centimeters. In beide 

 gevallen werkt het als een zamengesteld beeld-omkeerend mikroskoop , 

 van zeer gering vergrootend vermogen. Geheel ingeschoven , heeft het 

 een voorwerpsafstand van 24 centim. en eene vergrooting van ongeveer 

 3 malen in doormeter, bij projectie van het beeld op denzelfden afstand 

 als waarop zich het voorwerp bevindt. Door het geheel uit te trekken 

 klimt de vergrooting tot 9 malen en daalt de voorwerpsafstand tot 14 

 centimeters. Berekent men echter de vergrootingen voor eenen duide- 

 lijkheidsafstand van 25 centimeters , gelijk men steeds gewoon is te 

 doen , dan moeten de genoemde vergrootingen tot ongeveer de helft 

 herleid worden. 



Vergelijken wij nu met bovenstaande beschrijving die , welke willem 

 BOKEEL , in het geschrift van petrus borellus : De vero Telescopii inven- 

 tore , heeft gegeven \an het door zaciiarias janssen vervaardigde en 

 door hem aan den Aartshertog albert geschonken mikroskoop , hetwelk 

 BOREEL bij deebbel zag. 



Hij zegt daarvan : „dat het ongeveer anderhalve voet lang was en 

 „dat de uit verguld koper vervaardigde en twee duimen wijde buis 

 „rustte op drie koperen dolfijnen , welk(ï op hunne beurt rustten op 

 „een ebbenhouten schijf, waarin eenige kleine voorwerpen bevat waren , 



