262 OUDE OPTISCHE WEKKTÜIGEN , ENZ. 



„die zij vervolgens onder het mikroskoop op eene verwonderlijke wijze 

 „vergroot {forma ampliata ad miraculum f ere maxima) beschouwden." 



In deze beschrijving stemmen alleen de lengte en wijdte der buis 

 met die van het thans onderzochte werktuig overeen. Al het overige 

 is daarvan afwijkend. Niet alleen is de uit ruwe blikken platen ge- 

 vormde buis , die los in de hand moet gehouden worden , vervangen 

 door een toestel , weinig verschillend van die , welke nog lang nader- 

 hand , tot aan het einde der 1 7de eeuw , voor alle zamengestelde 

 mikroskopen in gebruik is gebleven , maar ook de vergrooting van het 

 mikroskoop , hetwelk boeeel bij drebbel zag , was blijkbaar eene veel 

 aanmerkelijkere. Al mag men het er voor houden , dat de door hem 

 gebezigde woorden niet vrij van overdrijving zijn en dat de vergrooting , 

 vergeleken met die onzer hedendaagsche mikroskopen, inderdaad eene 

 geringe was , zoo moet zij toch die van dit oude mede aan janssen toe- 

 gekende werktuig verre overtroffen hebben , daar het wel aan niemand , 

 ook niet aan dengenen die nog nooit door een mikroskoop gezien heeft , 

 in de gedachte zal komen de daardoor waargenomen voorwerpen ver- 

 wonderlijk vergroot te noemen. 



Echter pleiten deze verschillen in geenen deele tegen de echtheid 

 van dit stuk als afkomstig uit de werkplaats van hans en zachakias 

 JANSSEN. BoKEEL nocmt uitdrukkelijk den laatsten als den vervaardiger 

 van het mikroskoop, dat hij in 1619 bij dkebbel zag en dat deze 

 waarschijnlijk tijdens zijn verblijf te Praag, waarheen hij zich in 1604 

 begaf, van den Aartshertog albert ontvangen had. Een gelijk werk- 

 tuig werd , volgens het getuigenis van boreel , reeds vroeger aan prins 

 MAUEiTs gegeven. jS^och van het eene , noch van het andere werktuig 

 kan echter het jaar, waarin het vervaardigd is, worden aangegeven. 

 Doch men mag veilig stellen, dat deze werktuigen geenszins de eerste 

 waren , die door hans en zijn zoon vervaardigd zijn en dat daaraan 

 integendeel andere van rmvere bewerking en geringere vergrooting zijn 

 voorafgegaan. Het is toch reeds op zich zelve veel waarschijnlijker , 

 dat brillenslijpers , gelijk zij waren , begonnen zijn met glazen te com- 

 bineren , die in grootte en brandpuntsafstand weinig van sterke brillen- 

 glazen afweken , dan dat zij op eens op het denkbeeld zouden gekomen 

 zijn om eene lens van veel grootere bolheid als voorwerpgias te gebrui- 

 ken , zooals zij blijkbaar later werkelijk gedaan hebben. 



Nu is het bovendien niet waarschijnlijk , dat zulk een gebrekkig 



