OUDE OPTISCHE WEKKTUIGEN , ENZ. 267 



het v'oor mikroskoop gehouden werktuig zeer gemakkelijk , namelijk door 

 dergelijke verbindingsbuizen als de maker van het mikroskoop er reeds 

 een gebruikt had om de beide buizen van dit te zamen te verbinden. 



Het vermoeden , dat dit mikroskoop welligt een terrestrisch oculair 

 kon zijn , werd echter bij de proef niet bevestigd gevonden. Reeds 

 pleitte trouwens daartegen de boven (bl. 261) vermelde omstandigheid, 

 dat het voorste glas geheel los ligt en blijkbaar nimmer bevestigd is 

 geweest. Zoodra de buis niet meer loodregt of althans eenigzins schuins 

 gehouden wordt , valt om die reden het glas uit zijnen stand , en het 

 gelukte inderdaad slechts met moeite het op zijn plaats te houden , 

 terwijl het werktuig in horizontale rigting voor een der objectieven was 

 gebragt. Toen bleek echter , dat het geenerlei dienst als terrestrisch 

 oculair kan doen , daar het veld uiterst klein was , en dat er nog een 

 derde lens zoude moeten worden toegevoegd om het als zoodanig te 

 kunnen gebruiken. 



Anders echter was het, toen alleen de voorste der beide mikroskoop- 

 lenzen met zijn koker als oculair werd gebezigd. Deze combinatie vol- 

 deed volkomen. Wel is waar laat de polituur van dit glas te wenschen 

 over en vertoont zich dientengevolge het gezigtsveld als fijn gestip- 

 peld , maar desniettegenstaande is, met de beide objectiefglazen, het, 

 nu natuurlijk omgekeerde , beeld zoo scherp als men het van een niet 

 achromatischen kijker en bij het gebruik van slechts eene enkele plano- 

 convexe lens als oculair kon verwachten. De vergrootingen met de 

 twee objectieven bedragen omstreeks 35 en 42 malen. Een iets sterker 

 oculair zoude echter nog kunnen gebruikt worden , zonder het beeld te 

 veel van zijne scherpte te doen verliezen. Naar schatting kan men het 

 optisch vermogen dezer kijkers ongeveer gelijk stellen met dat van goede 

 achromatische kijkers , die ongeveer l- hunner lengte hebben. 



Ofschoon nu de genoemde , bij het mikroskoop behoorende lens zeer 

 wel als oculair voldeed , is echter daarmede nog verre van bewezen , 

 dat zij tot dit doel ook door den vervaardiger werkelijk bestemd is 

 geweest. De zamenstelling der oudste hier te lande vervaardigde ver- 

 rekijkers wordt wel is waar nergens vermeld , doch met groote waar- 

 schijnlijkheid mag men aannemen , dat zoowel die van LiprERsirEY als 

 die van metius , welke in 1 008 aan de Staten-Cxeneraal en aan l*rins 

 3IAURIT.S werden aangel)od('n , uit c:en hol vooi-weii)glas en een hol oog- 

 glas bestonden. Wiire dit niet liet ge^•al geweest , dan zouden ^■()or- 



