268 OUDE OPTISCHE WEEKTUIGEX , ENZ, 



zeker Prins maueits en de heeren Gedeputeerden van de provinciën , die 

 deze kijkers onderzochten^), de opmerking niet hebben achterwege ge- 

 houden , dat zij de voorwerpen niet regt maar verkeerd vertoonden , iets 

 dat voor het gebruik in den oorlog , waartoe deze kijkers het allereerst 

 bestemd waren , een groot ongerief zoude geweest zijn. I^u hebben die 

 heeren wel verlangd , dat lippeeshey voor zijne kijkers Christael de roche 

 zoude gebruiken en bovendien , dat hij deze zoude inrigten om met beide 

 oogen gelijktijdig te zien. Zij hebben mitsdien hunne eischen tamelijk 

 hoog gesteld en zouden voorzeker ook nog wel van hem verlangd heb- 

 ben , dat hij hun ook de daardoor waargenomen voorwerpen in den na- 

 tuurlijken stand vertoonde , indien tot dit verlangen aanleiding had 

 bestaan. 



Hier komt bij , dat men met zekerheid weet , dat de kijkers van 

 GALiLAEi , die toch naar het model der HoUandsche kijkers vervaardigd 

 waren , uit een bol en een hol glas bestonden. Galilaei zegt dit zelf 

 in het boek-), waarin hij de ontdekking der manen van Jupiter beschrijft, 

 en siRTUEiJS^) , die in 1611 een kijker van galilaei naauwkeurig bezag, 

 vermeldt dat ook uitdrukkelijk. Eerst kepplee^) toonde kort daarna 

 aan, dat een kijker ook uit twee bolle glazen kan worden zamengesteld, 

 en hoe men drie bolle glazen plaatsen moet om de voorwerpen niet alleen 

 vergroot , maar ook in hunnen natuurlijken stand te zien. 



Uit een en ander mag men dus veilig besluiten , dat de oudste Hol- 

 landsche kijkers ook uit een bol en een hol glas zullen zijn zamenge- 

 steld geweest. Dit geldt echter bepaaldelijk van die , welke door lip- 

 peeshey en door metius in 1608 zijn vervaardigd. Daarentegen is het 

 meer dan onzeker , dat ook hans en zachaeias janssen zulke kijkers 

 gemaakt hebben en als zoodanig regt zouden hebben om ook onder de 

 eerste uitvinders van den verrekijker geteld te worden , al kan hun de 

 eer niet betwist worden van reeds vroeger het zamengesteld mikroskoop 

 te hebben uitgevonden. 



Er is echter één punt , dat bij de beantwoording der vraag , in hoe- 

 verre HANS en zachaeias janssen eenig deel hebben gehad aan de uit- 



') Men zie hierover moll en van swindex , Eerste uitvinding der Verrekijhers , 

 Nieuwe Verhand. der eerste klasse van het Kon. Ned. Instituut, 1831, III, bl, 138 

 en 1 l'l , waar de officiële stukken zijn medegedeeld. 



'^) Nuncius sidereus, waarvan de opdragt is van 12 Maait 1610. 



■■') Telescojnmn , etc. 1618, p. 27. 



■*) In zijne in 1611 verschenen Dioptrice, R, 41. 



