270 OUDE OPTISCHE AVEEKITIGEN , ENZ. 



ora naar de hemelligchamen te zien en bij welke derhalve eene omkee- 

 ring van het beeld onverschillig was , uit een bol voorwerpglas en een 

 desgelijks bol oogglas waren zamengesteld. Zoodra namelijk de brand- 

 puntsafstand een zekere lengte overschrijdt , wordt het gezigtsveld met 

 een hol oogglas te klein. Bij kijkers van 10 of 12 voet lengte zijn 

 holle ooggiazen geheel onbruikbaar , waarvan ik mij ten overvloede nog 

 met de beide hier bedoelde objectieven overtuigd heb , door daarvoor 

 negatieve lenzen van verschillenden brandpuntsafstand te plaatsen. 

 BoEEEL nu zegt uitdrukkelijk in zijnen brief, dat in 1610 zulke lange 

 kijkers door zachaeias janssen zijn uitgevonden. Uit het getuigenis der 

 zuster van zacharias .tanssen , sara goedaed , zoude men moeten aflei- 

 den , dat dit iets later, namelijk in 1611 — 1613, heeft plaats gehad, 

 terwijl zijn zoon , joannes zachaeiassen , verzekerde , dat de korte kijkers 

 tot in het jaar 1618 in gebruik zijn gebleven, en dat hij in genoemd 

 jaar (hij was toen 15 jaren oud) met zijnen vader het zamenstel en 

 het maken der lange kijkers had uitgevonden , die vervolgens weldra 

 door METius werden nagemaakt , terwijl wij uit den brief van boreel 

 vernemen , dat dit ook door lippershey gedaan zoude zijn , hoewel het 

 niet te ontkennen is, dat er in dit gedeelte van zijnen brief enkele 

 duistere punten zijn , waarbij het echter niet noodig is hier stil te staan. 



Zooveel schijnt zeker : dat op de uitvinding der korte kijkers in 1608 

 eene andere , namelijk die der lange kijkers , gevolgd is , en dat die uit- 

 vinding ten vroegste in 1610 en ten laatste in 1618 heeft plaats gehad 

 en wel door zacharias janssen , daarin al of niet bijgestaan door zijnen 

 in elk geval nog zeer jongen zoon joannes. Wij noemden het eene 

 uitvinding , eensdeels omdat tijdgenooten de eerste vervaardiging der 

 lange kijkers werkelijk met dien naam bestempeld hebben , anderdeels 

 omdat , gelijk Avij boven aantoonden , de aangebragte verbetering hoogst 

 waarschijnlijk geenszins alleen bestond in eene verlenging van den 

 brandpuntsafstand van het objectief, maar ook in eene verwisseling van 

 het tot daartoe in gebruik zijnde holle oculair met een bol glas. Daar- 

 door ontstond een inderdaad nieuw optisch werktuig , dat eene veel 

 ruimere toekomst dan het eerst uitgevondene had en waardoor dit dan 

 ook allengs geheel verdrongen is geworden. 



Er is eene oude overlevering'), volgens welke de kinderen van 



') Men vindt dit verhaal onder anderen in het Algemeen Woordenboek van noel 

 CHOMEL , tweede druk van j. a. de chalmot , 6de deel , p. 3625. 



