OrDE OPTIHCHK WEEKTUIGEN, KXZ. 271 



ZACHARiAS JANSSEN , in den winkel van hun vader spelende , hem deden 

 opmerken , dat wanneer zij twee brilglazen tusschen hunne vingers 

 hielden en de twee glazen op eenigen afstand het een voor het ander 

 plaatsten , zij den weerhaan van den toren niet alleen veel grooter zagen 

 dan naar gewoonte , maar dat hij zich bovendien ook naderbij vertoonde , 

 maar het onderste boven geJceerd. Dit laatste bijvoegsel is van gewigt. 

 Hoe men ook over de waarde dezer overlevering overigens moge denken, 

 zij strekt ter bevestiging van het boven gezegde , dat men reeds vroeg 

 aan de kijkers van zacharias .tanssen de eigenschap toekende van de 

 voorwerpen omgekeerd te vertoonen en dat deze dus uit twee bolle 

 glazen waren zamengesteld. 



Of ZACHARIAS JANSSEN alleen door eigen vinding op het denkbeeld is 

 gekomen om een bol oogglas te gebruiken , dan wel of hij dit gedaan 

 heeft, nadat het bekend geworden was, dat e:eppler in 1611 theoretisch 

 had aangetoond , dat dit uitvoerbaar was , moeten wij geheel in het 

 midden laten. Wanneer men echter bedenkt , dat reeds verscheidene 

 jaren vroeger door zacharias janssen en zijnen vader een zamengesteld 

 mikroskoop was uitgevonden en dat daarin een bol glas als oculair werd 

 gebruikt , dan ligt de gissing voor de hand , dat zij beproefd hebben 

 ook een dergelijk glas als oculair voor een verrekijker te bezigen en 

 indien het zeker ware dat dit, zooals boreel zegt, reeds in 1610 heeft 

 plaats gegrepen , dan zoude men ook als zeker mogen aannemen , dat 

 zij bij die beproeving alleen op hunne eigene ondervinding gesteund 

 hebben , zonder de voorlichting van anderen te behoeven. 



Na deze uitwijding keeren wij tot de beide kijkers terug , waarvan 

 boven de beschrijving is gegeven. 



Zijn deze werkelijk , zooals de overlevering luidt , afkomstig uit de 

 werkplaats van zacharias janssen ? 



Een bepaald en stellig antwoord op die vraag te geven vermag nie- 

 mand. De zekere geschiedenis dezer werktuigen gaat slechts terug tot 

 omstreeks 1830, en, indien zij werkelijk door janssen gemaakt zijn, 

 dan moet dit meer dan twee eeuwen vroeger hebben plaats gehad. 



Alleen waarschijnlijkheidsgrondcn kunnen derhalve liier in aanmer- 

 king komen. Gaan wij deze kortelijk na. 



