272 OUDE OPTISCHE WERKTUIGEN , ENZ. 



1 ) Het getal dergenen , die zulke kijkers kunnen gemaakt hebben , 

 is in elk geval zeer gering. Behalve metius , lippeeshey en de familie 

 der brillenslijpers , welke wij kortweg janssen ^) zullen noemen , vindt 

 men tot op hutgens (1655) nergens gewag gemaakt van personen hier 

 te lande, die in staat waren verrekijkers te maken. 



2) Alleen van de janssen's weet men met zekerheid, dat zij de 

 als „lange buizen" bekende verrekijkers in dien eersten tijd gemaakt 

 hebben. 



3) De drie werktuigen , namelijk het mikroskoop en de beide kijkers 

 zijn blijkbaar in dezelfde werkplaats vervaardigd. Alle drie dragen den 

 stempel van hooge oudheid en van afkomstig te zijn uit eenen tijd toen 

 de kunst om optische instrumenten te vervaardigen nog op een zeer 

 lagen trap stond. Daar nu , gelijk boven (blz. 262) is aangetoond , 

 het inderdaad geenszins onwaarschijnlijk is , dat het eerste der bedoelde 

 werktuigen , het mikroskoop , door hans en zachaeias janssen vervaar- 

 digd zoude zijn , zoo moet dit besluit ook tot de beide kijkers worden 

 uitgestrekt , althans in zoo verre , dat ook deze in dezelfde werkplaats , 

 ofschoon vermoedelijk eenige jaren later, zijn vervaardigd. 



"Welligt zal men later met nog grootere zekerheid een oordeel kunnen 

 uitspreken. De maker heeft ons namelijk in de op de beide objectieven 

 met een diamant gegraveerde woorden: 10 voet en 14 voet, zijn hand- 

 schrift nagelaten. Aanvankelijk koesterde ik de hoop , dat het mogelijk 

 zoude zijn uit den vorm van het schrift eenige gevolgtrekking af te 

 leiden aangaande den tijd , waaruit die glazen afkomstig zijn. Die hoop 

 heeft zich echter niet verwezenlijkt. Yoor mijne in dergelijke zaken 

 weinig geoefende oogen , vertoonen zich de letters als waren zij ge- 

 schreven door eenen handwerksman van onze dagen , die geen meester 

 in de schrijfkunst is. Iets kenmerkends kan ik er niet aan zien. Ik 

 verzocht daarom mijnen ambtgenoot , den hoogleeraar beill , die door 

 den aard zijner studiën veel eer dan ik , geroepen is in dezen een eigen 

 oordeel uit te spreken , mij zijne meening daaromtrent te zeggen. !N^a 

 het schrift naauwkeurig bezien te hebben , verklaarde ook hij er niets 

 aan te bespeuren , waaruit men met eenige waarschijnlijkheid zoude 



') Een eigenlijke familienaam hadden zij blijkbaar niet, maar volgens de ge- 

 woonte dier tijden voegde de zoon den naam zijns vaders achter den zijnen. Zoo 

 heette de grootvader johannes of kortweg hans , de zoon zacharias johannessen 

 of JANSSEN , de kleinzoon weder johanxes of joannes zachariassen. 



