OUDE OPTISCHE WERKTUIGEN , ENZ. 275 



De buitenrand is ruw afgeslepen en meer binnenwaarts schuins bijge- 

 slepen en, ton deele nog in dit bijgeslepen gedeelte, staat, in kleiner 

 schrift en met het jaartal desgelijks cursijf : 



3 Fehr. 1655. 



Deze laatste letters zijn er opgeschreven voordat de rand bijgeslepen 

 werd, want, hoewel nog duidelijk herkenbaar, is toch de buitenrand 

 van het jaartal door die slijping eenigzins uitgewischt. Dit mag wel 

 de reden zijn, waarom het jaartal nog eens in Eomeinsche cijfers her- 

 haald is. 



Staan wij eenige oogenblikken bij deze lens stil. Zij verdient het , 

 want het was met haar , dat onze beroemde landgenoot cheistiaan 

 nuYGENS den 25sten Maart 1655 , dus weinige weken na den dag 

 waarop de vervaardiger aan deze lens de laatste hand had gelegd , 

 voor het eerst na de ontdekking der manen van Jupiter door öalilaei , 

 een nieuw ligchaam in ons zonnestelsel ontdekte en den sleutel vond 

 ter verklaring van de zonderlinge gedaante van een ander. 



Hüygens gaf, naar de gewoonte dier tijden , berigt van zijne ontdek- 

 king in het volgende raadsel : Admovere oculis diüantia mlera nodris 

 vvvvvvv ccc rrr h n b q x , dat hij vervolgens ontcijferde door de 

 letters om te zetten , waarbij zij tot eenen nieuwen volzin vereenigd 

 werden , namelijk : Saturnus luna sua ciroumducitur sexdecim diehus horis 

 quatuor , d. i. „Saturnus heeft een maan, die in zestien dagen en vier 

 uren om hem rondloopt." 



Van de lens , waarmede deze ontdekking en kort daarop die van den 

 ring van Saturnus geschiedde , vindt men het eerste gedrukte berigt in 

 's GRAVES^ysTDE's levcusberigt van hitygens , geplaatst voor de door hem 

 in 1724 uitgegeven Opera varia. Hij zegt daarin, na de woorden 

 en letters van het bovengenoemde raadsel vermeld te hebben : quae 

 verha cum adjectis ïitterü ipse vitro inficrip.nt. Diensvolgens schreef 

 HÜYGENS zijn geheele raadsel , met inbegrip dor toegevoegde letters , 

 eigenhandig op hot glas. 



Een tweede berigt aangaande diezelfde lens vindt men in de rede- 

 voering De fratrihus Chrütiano atque Condardino Ilugenio , artis diop- 

 tricae culforibus , waarmede wijlen do hoogleeraar p. j. itylenproek den 

 8 Februarij 1838 de rectorale waardigheid nederlegdo. In eone der 



18'^ 



