HET WINNEN VAN HARS, 



en de in ^Nederland meest voorkomende 

 naaldboomen {Coniferaé) ; 



DÖOB 



H. C. VAN HALL. 



Hars wordt uit onderscheidene soorten van J^aaldboomen gewonnen. 

 De Larix of Lorkenboom , op eenige plaatsen in Gelderland Lerhe ge- 

 heeten, verschaft ons de fijnste of zoogenaamde Yenetiaansche terpentijn, 

 die vooral in het zuiden van Europa , onder anderen in het zuiden van 

 Tyrol, verzameld wordt. Hier boort men in het voorjaar eene opening, 

 van een (oude) duim ongeveer breed , digt bij den grond , tot in het 

 merg van eenen eenigzins ouderen stam en sluit die met een houten 

 stop. De terpentijn , die zich gedurende den zomer hierin ophoopt , 

 wordt in het najaar met een daartoe ingerigt ijzeren werktuig daaruit 

 gehaald. Gewoonlijk boort men slechts één gat en wel aan de naar 

 beneden hellende zijde van den berg , en zulk een gat kan gedurende 

 langen tijd tot de hars winning dienen^). 



Men kan de Naaldboomen veelal ook aan hunne vruchten onder- 

 scheiden. De Lerhe {Fmus larix oi Larix europaea) heeft, bundelsgewijs 

 bijeen staande, 's winters afvallende bladen en kleine , stomp-tonvormige 

 vruchten of kegels. 



Elders wordt hars verzameld van den spar , dat is van die soort , 

 die hier ook wel fyne den heet , doch die het best spar genoemd wordt 

 en als zoodanig van den den (of groven den , welke hier te lande 

 meest tot ontginning van heidevelden dient) onderscheiden wordt door 

 veel korter , donkergroene , puntige en kantige bladen of zoogenaamde 

 naalden , welke bij den Den steeds twee aan twee bijeenstaan en van 

 eene meer blaauwachtig groene kleur zijn. Daarenboven staan de 

 takken der dennen, vooral als de boomen nog jong zijn, meer schuins 



') Zie VON MOHL , über die Gewinnung des Venetianischen Terpenthins , in Botani- 

 sche Zeitung , 1859. 



