HET WINNEN VAN HARS , ENZ. 308 



naar boven , terwijl zij bij de sparren meer waterpas of beneden- 

 "waarts gerigt zijn. De Spar is de Finus Ahies , de Ahies of Ficea 

 vulgaris der natuurkundigen. Zijne vruchten zijn bijna rolrond, naar den 

 top toe iets dunner wordende, de schubben dier kegels in eene stompe 

 of iets ingedrukte punt uitloopende ; de Ben of Finus sylvestris heeft 

 bijna zuiver kegelvormige , veel kleiner vruchten , die aan den tak eene 

 nederwaartsche rigting hebben. In het Thuringerwoud maakt men in 

 oude, 80 — 100-jarige sparren met eene soort van mes, Scharreisen ge- 

 noemd , loodregte spleten , ongeveer 1 voet lang en 2 duim breed en 

 doorloopende tot in het spint, dat zijn de jongste of buitenste hout- 

 lagen. Deze spleten worden Lagter genoemd en gewoonlijk ten getale 

 van 3 , eenige voeten boven den grond , om den stam ingesneden. De 

 hars verzamelt zich 's zomers in deze spleten , verhardt in de lucht en 

 wordt in het najaar met het Scharreisen uitgekrabd en voorloopig in 

 groote tonvormige bewaarplaatsen van sparrenschors nedergelegd. Om 

 het andere jaar worden de spleten op nieuw uitgesneden en verwijd, 

 waardoor zij tevens van zelf dieper worden , omdat de stam in dikte 

 niet toenemen kan op de plaats , waar de teeltlaag [camhium) , uit welke 

 en hout en bast ontstaan , door het mes weggenomen is ; terwijl het 

 gaaf gebleven deel van den stam wel in dikte toeneemt. Bij zeer zware 

 boomen worden later nog eenige nieuwe spleten daarbij ingesneden. 

 Schacht, van wiens leerrijk werk {der Faum , Berlin 1860, p. 231 — 

 236) ik voor deze regelen gebruik gemaakt heb , zegt , dat hij stammen 

 gezien heeft, die op deze wijze 80 jaren en meer tot harswinning ge- 

 bruikt waren , zoodat de spleten op den stam zich zeer breed en diep 

 vertoonden. 



Op TeneriiFa en Gran Canaria wint men hars van den Kanarischen 

 pijnboom of den der Kanarische eilanden [Finus canariensis) , op gelijk- 

 soortige wijze , door digt bij den grond vlakke gaten in den stam in te 

 hakken , in welke de hars zich verzamelt en welke gaten van tijd tot 

 tijd aan den rand vernieuwd worden. 



De Ziherspar of Edelden onderscheidt zich van de spar doordien de 

 bladeren meer in één vlak staan , aan den top stomp of eenigzins inge- 

 deukt en aan de onderzijde van twee fijne witte strepen voorzien zijn. 

 Hij verschilt van den Den door het niet gepaard zijn der bladeren en 

 doordien hij in algemeen uitzien en rigting der takken meer met den 

 spar dan met den Den overeenkomt. Het is de Tanne of Weisstanne der 



