304 HET WINNEN VAN HAES , EN DE IN NEDEKLAND 



Duitschers , die den spar Fichte , den den Kiefer heeten , ofschoon er 

 wel een eenigzins verschillend gebruik dier benamingen in onderscheidene 

 oorden van Duitschland wordt opgemerkt. De zilverspar {Pinus picea of 

 Ahies pectinata) heeft bijna geheel rolronde aan den top stompe , regt- 

 opstaande vruchtkegels , met breede , stompe , digt aangedrukte schubben. 



De zilverspar heeft geen harsholten in het hout , maar wel in de 

 schors der oudere boomen , welke harsbuilen tot het winnen der hars 

 geopend worden en de zoogenaamde Straatsburger hars geven , maar in 

 Thuringen wordt bijna in het geheel geen hars uit den zilverspar gewonnen. 



Bij den Den worden, in Finland, tot het winnen van teer, jonge 

 stammen van 4 — 8 duim doormeter, welke hunne zijtakken reeds heb- 

 ben laten vallen , in het voorjaar als de vochtomloop weder aangevangen 

 is , van den wortel af tot manshoogte toe afgeschild , doch met omzig- 

 tigheid , zoodat aan de noordzijde een reep schors van 3 duimen breedte 

 blijft zitten. In het daaropvolgend voorjaar wordt ook deze reep afge- 

 nomen en de geheele stam nog 3 voeten hooger geschild. Zoo blijft 

 de stam 2 — 3 jaren lang staan en verdort , wanneer de hars zich ver- 

 zamelt in de van schors ontbloote deelen , welke alleen hiertoe gebruikt 

 worden. Dan wordt de stam digt bij den grond omgehouwen , in 2 — 3 

 duim dikke stukken gespleten en in een teergroef , die veel heeft van 

 een mijt om houtskool te branden , door vuur gebroeid. Er is in die 

 teergroeven een holte op den bodem , in welke het pik nedervloeit ^). 

 In Duitschland wint men , in den Hartz , de teer liefst uit het aan teer 

 zeer rijke wortelhout van zeer oude dennen , welker stompen of stobben 

 men in de aarde laat afsterven. Bij dit langzaam sterven verrotten 

 de buitenste jongste , nog sap bevattende of spint-deelen , terwijl de 

 hars zelve zich in het oude hout of kernhout terugtrekt , welk hout 

 dan in de teergroeven of teerovens gebruikt wordt en waaruit , behalve 

 de teer en de kool, ook nog houtazijn en terpentijnolie verkregen wor- 

 den. Men weet toch , dat de terpentijn bestaat uit hars in vloeibaren 

 toestand en eene vlugge olie , de terpentijnolie. „Het schijnt , dat de 

 hars zich eerst door oxydatie van de aetherische olie in de harskanalen 

 vormt" (voN mohl). 



Die verschillende wijzen van hars- en teerbereiding staan in verband 

 met den bouw van het hout, waarin, behalve bij den zilverspar, hars- 



') Zie VON BERG , über die W'dlder Finnlands , in het Thar ander Jahresbericht 1859, 



