UE ZANDWESP. 317 



het zand , dat zij uitwerpen , komt onder hunne ligchamen met een 

 onafgebroken stroom te voorschijn. Zij leven afgezonderd en elk vrijfje 

 arbeidt voor zijne eigene rekening. Eerst maakt het een gang van twee 

 tot drie duimen lengte in eene scheeve rigting van de oppervlakte naar 

 beneden ; dan komt het weder te voorschijn en gaat eenige malen 

 rondom de opening , alsof het zien wilde , of alles goed gemaakt is ; 

 doch eigenlijk , zooals ik geloof , om zich de plaats te merken , opdat 

 het die weder kan vinden. Daarop vliegt de vlijtige arbeidster weg en 

 keert somtijds reeds na weinige minuten terug , somtijds ook na eene 

 afwezigheid van meer dan een uur , met eene vlieg tusschen de kaken , 

 welke zij in haren onderaardschen gang brengt. Als zij dan weder te 

 voorschijn komt , wordt de opening van den gang zorgvuldig met zand 

 gesloten. Terwijl zij beneden was , heeft zij een eitje op het ligchaam 

 der vlieg gelegd, 't welk den worm, zoodra hij uit het eitje kruipt, 

 tot voedsel dient. Voor zoover ik nagaan kan , maakt de zand wesp 

 voor elk ei, dat zij legt, een bijzonder gat; ten minste vond ik in 

 twee of drie , die ik opende , altijd maar ééne vlieg. 



Ik zeide , dat de Bemhex , als zij haar gat verlaat , de plaatselijke 

 gesteldheid in oogenschouw neemt ; zoo ten minste verklaar ik mij die 

 vertraging voor het wegvliegen. Bijna alle insekten omzweven , eer 

 zij zich in de lucht verheffen , eerst eenige malen de plaats , vanwaar 

 zij opvliegen. Eene andere , na verwante , maar veel grootere soort , 

 de Monedula signata, wier levenswijs ik aan de oevers der Boven- 

 Amazone waarnam , graaft somtijds haar hol op eenzame zandbanken 

 midden in de rivier , die eerst kort ontstaan zijn , en sluit de opening 

 van haar hol, eer zij op buit uitgaat. In dit geval moet het insekt 

 een weg van ten minste eene halve mijl afleggen om de vlieg, 

 de Mutuca {Hadans lepidotus) , te vangen , met welke zij hare cel pro- 

 viandeert. Ik merkte dikwijls op , dat zij , eer zij wegvloog , eenige 

 malen in de lucht rondzweefde ; dat zij daarentegen , als zij terugkeerde , 

 regt op de geslotene opening toevloog. Ik ben overtuigd, dat de 

 insekten zoowel voor de plaats hunner nesten , als ook voor de rigting , 

 die zij in het wegvliegen nemen , bepaalde merkteekenen hebben. Iets 

 dergelijks heeft men ook bij de in korven gekweekte bijen bemerkt , en 

 het schijnt, alsof bij de insekten in dit geval eene dergelijke geestes- 

 werkzaamheid plaats heeft , als bij ons zelven , als wij eene localitcit 

 verkennen. De zintuigen moeten bij hen echter ongelijk veel scherper 



