DE BOSSCHEE VAN MADEIU ENZ. 373 



veenachtige streken bij ons zoo menigyuldig , een kleine , naauw 3 voet 

 hooge struik , aan de aangename terpentij nachtige geur zijner bladen zoo 

 kennelijk , wordt daar vervangen door Myrica Faya , een boom van 

 30 — 40 voet hoog. Onze Hulst {Ilex Aquifolium) heeft daar 3 boom- 

 achtige verwanten : Ilex Perado , I. canariensü en /. pïatypliylla. Onze 

 Blaauwbes , ook boschbes , en bij Mjmegen waldbeere , geheeten ( Vac- 

 cinium Myrtillus) , die op de hoogere gronden van Gelderland bijna 

 overal den grond in de zandige bosschen bedekt en thans eenen werke- 

 lijk aanzienlijken tak van uitvoer naar Engeland uitmaakt, wordt daar 

 vervangen door Vaccinium padifoUum , die tot 30 voeten hoog groeit en 

 dikke knoestige stammen vormt. In plaats van de fraaije Pyrola's onzer 

 bosschen [Pyrola rotundifolia en P. minor) , b.v. in de duinstreek bij 

 Haarlem en in de zandige bosschen bij Arnhem enz. , vindt men daar 

 Clethra arhorea , bij onze bloemenlief hebbers niet onbekend , doch die 

 op Madera groeit tot een hoogstammigen boom , wel 40 voet hoog zich 

 verheffende , met matig uitgebreide kroon , waarvan in den zomer witte , 

 lange, geurige bloemtrossen afhangen en eindelijk, in plaats van de bij 

 ons zoo algemeen voorkomende soorten van Heide , de gewone of struik- 

 heide [Erica of Calluna vulgaris) en de fraaije , kleinere dophcide [Erica 

 Tetralix) , kent men op Madera de boomheide [Erica arhorea) , en de 

 meer tot de lagere streken beperkte Erica scoparia. De boomheidc is 

 hier verreweg het algemeenst; ja er zijn plaatsen , waar onder het hooge 

 hout geen andere boom groeit. Hij krijgt hier soms eene hoogte van 

 40 voeten , bij eenen omvang van 6 voeten. Als voorloopers der bos- 

 schen vindt men op Madera onze gewone brem [Genista scoparia of 

 Spartium scoparium) en de gaspeldoorn ( Ulex europaeus) , welke laatste 

 bij ons zeldzamer is dan de brem , doch welke beide in zeer strenge 

 winters in Nederland soms boven den grond afvi-iezen , alhoewel zij dan 

 uit den wortel weder uitloopen. Het hoogvlak van Paul da Serra op 

 Madera, 15,000 voeten boven de zee, is mijlen ver bedekt met dezelfde 

 Varen [Pteris aquilina) , adelaars varen , bij Nijmegen veelal Vanen ge- 

 noemd , die in hooge zandige bosschen en begroeide heidevelden in Gel- 

 derland en Drenthe zoo algemeen is. Daarentegen mist men , op eene 

 enkele uitzondering na , op Madera den gezelligen grasgroei , die , in de 

 wei- en hooilanden , voor onze koelere vochtige streken van zoo groot 

 aanbelang is. In warme landen vindt men wel grassen, vele soorten 

 zelfs , en daaronder struikachtige of booraen , zooals de bamboes , maar 



