40 ALBUM DEK NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK PIJBLAD, 



magneet ook maar zwak is gemagnetiseerd , wordt er daardoor in de om- 

 winding des roterenden inductors een stroom opgewekt. Deze versterkt 

 de kracht van den elektromagneet , waardoor bij de volgende omwenteling 

 de stroom en daardoor de elektromagneet nogmaals versterkt wordt, en 

 dit gaat voort tot zoo lang de ijzermassa van beide zijn magnetisch 

 maximum geheel of genoegzaam bereikt heeft. Ditzelfde , zij het ook lang- 

 zamer , zal plaats hebben , wanneer er in de stroombaan der beide gelei- 

 dingen een uitwendige wederstand ingevoegd is of wanneer een deel van 

 den stroom door een nevensluiting afgeleid wordt, met andere woorden, 

 wanneer die stroom eenigen uitwendigen arbeid te verrigten heeft. 



Ziedaar dus magneto-elektrische werktuigen zonder staalmagneten. 

 Hunne werking behoort zeker tot de opmerkelijkste zaken , die de physica 

 in den laatsten tijd heeft opgeleverd. In vele gevallen zullen dergelijke 

 werktuigen , vooral om hunnen geringeren omvang bij gelijke kracht , de 

 voorkeur boven de gewone verdienen , misschien ook om hun lageren prijs. 

 Maar zoodra het op een wezenlijk gebruik van zulke werktuigen in het 

 groot aankomt , dan beslist bij de keuze tusschen de eene of andere inrig- 

 ting in de allervoornaamste plaats het antwoord op eene andere vraag 

 dan die naar ruimte en aanlegkosten. Het is die naar het nuttig effect 

 van het werktuig , naar de verhouding tusschen den arbeid , aan de be- 

 weging van het werktuig besteed en de daardoor verkregen stroomsterkte. 

 Hoeveel cubiek decimeters gas geeft, bij waterontleding en gelijke om- 

 standigheden, elk dier werktuigen voor een paardenkracht in 't uur? 

 Van het antwoord op deze vraag zal het voornamelijk afhangen , welke 

 inrigting men kiezen zal en het is nog zeer problematisch , of de Siemens- 

 Wheatstonesche werktuigen op dit belangrijk piint de voorkeur verdienen , 

 of zij zelfs daarin niet achter staan zullen bij de gewone met staalmagneten. 



Langzaam , maar zeker , nadert de tijd , waarop zulke vragen zullen ge- 

 opperd worden. Het industrieel gebruik van den elektrischen stroom is 

 tot heden nog vrij beperkt ; maar alles wijst er op heen , dat het zich wel- 

 haast aanmerkelijk uitbreiden zal. Zoo vernemen wij van eene Engelsche 

 vennootschap , die een van wilde's magneto-elektrische werktuigen heeft 

 besteld , met het doel om dit te gebruiken tot de productie van ozon in 

 't groot , ten einde deze stof in plaats van chloor als bleekmiddel te 

 bezigen. Gelukt dit , dan wordt het knalgas als nevenproduct verkregen en 

 dus het Drummondlicht goedkooper, of kunnen waterstof en zuurstof af- 

 zonderlijk gebruikt worden , de eene als desoxydatie-middel misschien , de 

 andere om de lichtkracht van ons gas te verhoogen. Ln. 



