WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Verhouding van iodzilver tot de temperatuur. — Bij gelegenheid eener 

 reeks van onderzoekingen over de uitzetting der ligchanien door de warmte , 

 naar eene nieuwe vernuftige methode in het werk gesteld door fizeau , 

 heeft deze de merkwaardige ontdekking gedaan , dat het iodzilver . in stede 

 van door verhooging van temperatuur in volume toetenemen , zich integen- 

 deel inkrimpt. Deze inkrimping is door hem waargenomen tusschen — 10° 

 en 70' C. , en volgens zijne rekening zoude het ligchaam bij ongeveer 

 — 60' zijn grootste volume bereikt hebben. Deze onderzoekingen zijn in 

 de eerste plaats door hem gedaan aan gesmolten en tot een staafje gego- 

 ten iodzilver. Hij bevond , dat de negatieve uitzettingscoëfficient daarvan 

 voor V was — 0,00000139 , d. i. omstreeks ^-g-Vö ^^^^ l^O' , hetgeen ten 

 naastenbij ^ van de positieve uitzetting van platina is. 



In de tweede plaats heeft hij aan dit onderzoek een groot kristal van 

 iodzilver onderworpen , dat hij van sainte-claiee-deville had ontvangen , 

 die het verkregen had door eene plaat zilver te dompelen in eene oplossing 

 van iod-waterstofzuur. Dit kristal woog 3 grammen. De kristallen van 

 iodzilver behooren tot het hexagonale stelsel. De uitzetting moest derhalve 

 in twee hoofdrigtingen worden bepaald , namelijk in de rigting der as van 

 het kristal en loodregt daarop. Voor de eerste vond F. een negatieven 

 coëfficiënt van — 0,00000397 , voor de tweede daarentegen een positieven 

 coëfficiënt van + 0,00000065 , die derhalve veel zwakker dan de eerste in 

 tegengestelden zin is. Door berekening vond hij daaruit voor de gemid- 

 delde uitzetting — 0,00000089 en , door metingen gedaan in de gemiddelde 

 rigting van 54' , 44' met de as , regtstreeks — 0,00000093. Fizeau meent 

 echter, dat men uit het verschil tusschen dit cijfer en dat verkregen met 

 het tot een staafje gesmolten iodzilver nog geen regt heeft met zekerheid 

 te besluiten tot een verschil , dat het gevolg zoude zijn van den verschil- 

 lenden toestand des ligchaams , maar dat men alvorens de waarneming nog 

 aan andere kristallen zal moeten herhalen. {VInstltut , 1867 , p. 99). 



Hg. 

 1867. 6 



