Q6 ALBUM DER NATUUR. 



De oudst bekende overblijfsels eener landplant. — Reeds voor eenigen tijd 

 is door GOEPPERT het overblijfsel eener plant , door hem Sigillaria Haiis- 

 manniana genoemd , beschreven en photographisch afgebeeld {Nova acta d. 

 Leop.-Car. Ac. , T. 45) , die tot hiertoe diegene is , welke als de oudst be- 

 kende landplant moet worden beschouwd. Zij werd namelijk aangetroffen 

 in de onderste lagen van het devonische stelsel in Noorwegen , nabij de 

 Zweedsche grenzen. 



De duiding van dit merkwaardig stuk als planten-afdruksel heeft echter 

 aanleiding gegeven tot bedenkingen van de zijde van kjerulp en angelin , 

 die meenden , dat de daaraan waarneembare teekening tot de bekende 

 ripple-marJcs moest worden gerekend. Om die reden heeft G. gypsafgietsels 

 daarvan laten maken en een daarvan aan geinitz toegezonden. Deze ver- 

 klaart thans , dat hij dit afdruksel ook als afkomstig van eene plant be- 

 schouwt. Hij vindt eene groote overeenkomst met van schors beroofde exem- 

 plaren van Sagenaria Veltheimiana en vermoedt , dat deze met Sigillaria 

 Hausmanniana identisch is {Neues Jalirh. f. Miner. etc. , 1867 , p. 464 , 

 465). Hg. 



RIeurstofien in vioeispaath. — Het is bekend, dat de vloeispaath door 

 gloeijing zijne kleur en tevens daarbij in gewigt verliest. Wybouropf 

 heeft dit nader onderzocht en leidt uit zijn onderzoek de volgende resul- 

 taten af. 



1. De verschillende soorten van vloeispaath hebben zich langs den nat- 

 ten weg gevormd. 



2. De kleurende stoffen in vloeispaath zijn onderscheidene koolwater- 

 stofverbindingen , waarschijnlijk ontstaan uit de ontleding van bitumineuso 

 kalkgesteenten , die ook het materiaal voor de vorming van den vloeispaath 

 leverden. 



3. De reuk , die sommige soorten van vloeispaath (die van Wölsendorf) 

 ontwikkelen , ontstaat door de koolwater-stofverbindingen , die in het aan- 

 grenzend gesteente ontstonden. 



4. Het phosphorescerend vermogen van den vloeispaath is het gevolg 

 der ontleding van de kleurstoffen en is niet eigen aan het fluorcalcium. 

 {Neues Jahrh. f. Miner. etc. , 1867 , p. 473 , uit het Bulletin de la soc. 

 chimique de Paris, 1866, p. 16.) 



Later heeft wybouropf ook dunne plaatjes van vloeispaath mikroskopisch 

 onderzocht en daarbij de wijze nagegaan , hoe bij verwarming de kleurs- 

 veranderingen daarin ontstaan. Hij bediende zich daarbij van een tot der- 

 gelijke onderzoekingen ingerigt mikroskoop van naghet. Het bleek daarbij , 

 dat de kleurstoffen in strepen verdeeld zijn , die elkander onder hoeken 



