HERSENEN EN ZIEL; 



DOOK 



F. A. H A R T S E N, 



Een aantal jaren geleden gaf de hoogleeraar scheoedee van dee kolk 

 in het Album der Natuur eene reeks beschouwingen over de zelfstan- 

 digheid der ziel. Sedert heeft dit gehied in het Album braak gele- 

 gen'). Toch is het er ver van af, dat het wetenschappelijk onderzoek 

 op dat gebied sedert gestaakt zou zijn. Integendeel, bedoeld onder- 

 werp heeft niet opgehouden — en hoe kon het ook anders ! — de 

 aandacht van menigen geleerde bezig te houden , tot eene menigte 

 waarnemingen en interessante discussien aanleiding te geven. Een goed 

 deel van die discussien, we mogen het niet verbloemen, heeft tot geen 

 ander dan negatief resultaat geleid. Het geldt hier dan ook een vraag- 

 stuk , waaromtrent de gegevens , helaas ! karig uitvallen en eene aanzien- 

 lijke speelruimte voor conjecturen , voor de verbeelding overblijft. Zoo 

 is het dan gebeurd, dat hier de onderzoekingen van den laatsten tijd 

 voor een goed deel geene andere strekking gehad hebben , dan die van 

 vroeger tijden in de schaduw te stellen en ons in menig opzigt van de 

 zoete illusie eener grondige kennis te berooven. Laat ons echter niet 

 vergeten, dat het dikwijls evenveel waard is van eene dwaling bevrijd, 

 als mot eene nieuwe waarheid verrijkt te worden. Ja , maar al te 



') Deze regelen waren geschreven toen ik bespeurde, dat, in den Jaargang 1866 

 van het Album der Natuur, dr. lI'Bach over de " Seelenfrago" gehandeld heeft. 

 Het opstel Hersenen en schedel — dit heb ik hier op het oog — is in zekeren zin 

 eene aanvulling van het mijne. De Schrijver n.1. geeft daarin eene uitvoerige cri- 

 tiek van gall'.s schedelleer en licht er met aj beeldingen den bouw en de ontwikke- 

 liug van de hersenen toe. Ik heb een en ander slechts even aangestipt. 



Mogtcn de kunsltermen , die ik in het volgende nu en dan b. zigen zal , don lezer 

 in verlegenheid brengen , zoo gelieve hij het opstel van dr. lüüach na te slaan. 

 1868. 1 



