HERSENEN EN ZIEL. 



hier ter verklaring volstaan met op te merken , dat het gezwel op zich 

 %elf niet voldoende is om zielsziekte teweeg te brengen , maar dit alleen 

 onder medewerking van andere voorbijgaande omstandigheden doet. 



Op soortgelijke wijze kan men zich redden als het er om te doen is, 

 de stelling „de hersenen zijn het orgaan van den geest" te rijmen 

 met het verschijnsel, dat een krankzinnige, die aan hersenziekte lijdt, 

 op zijn sterfbed eene hooge mate van helderheid aan den dag legt. Hier 

 toch kan men redeneren als volgt. De hersenverwoesting op zichzelf 

 was onvoldoende om den lijder krankzinnig te maken. Zij deed dit 

 slechts onder medewerking van stoornissen , die bij het sterven ophiel- 

 den te bestaan. 



Men ziet , dat het onderzoek naar het orgaan van den geest tamelijk 

 gecompliceerd is. Ten slotte evenwel is er m. i. geen twijfel aan , of 

 de hersenen zijn het orgaan van den geest. Hetgeen zeer krachtig hier- 

 voor pleit , zijn de vivisectien van floüeens. Deze onderzoeker opende 

 bij duiven en andere dieren den schedel en sneed nu de halfronden van 

 de hersenen weg. Bij die dieren gebeurde het volgende. „Zij bleven 

 voortleven , de verrigtingen van het organisch leven gingen hun gang. 

 Maar de dieren verloren al hunne zinsverrigtingen en al hunne instinc- 

 ten. Zij zagen niet meer , hoorden niet meer , wisten zich niet meer te 

 verdedigen , zich niet te verschuilen , niet te vlugten , niet te eten. 

 Wilde men ze in het leven houden , dan moest men hun werktuigelijk 

 voedsel in den mond brengen. Kortom , die dieren verloren alle ver- 

 stand , alle gewaarwording , alle wil , alle vrijwillig handelen" (janet). 



In overeenstemming met deze uitkomsten vinden wij , dat alle zenuwen, 

 die blijkbaar met de vrijwillige handelingen van het dier, alsmede die , 

 welke met de verrigtingen van zijne zintuigen in het naauwst verband 

 staan , in de hersenen zich vereenigen. Ook heeft men gevonden , dat 

 men een dier in slaap kan doen vallen door het , na zijn schedel geopend 

 te hebben , op de hersenen te drukken , en dat dan het dier onder gun- 

 stige omstandigheden ontwaakt zoo men met drukken ophoudt (dkossbach). 



Verder blijkt, dat zoodanige dieren (zoöphyten) , welke ten eenenmale 

 van hersenen verstoken zijn , ook geen spoor van intelligentie vertoonen. 

 Dit feit echter heeft m. i. op zichzelf hier weinig beteekenis ; want de 

 bedoelde dieren missen niet slechts de hersenen , maar ook andere deelen. 



Maar er is m. i. een weg , die met noodzakelijkheid voert tot de stel- 

 ling , dat de hersenen het orgaan van den geest zijn. Ik bedoel de weg 



