8 HERSEITEjS' E3f ZIEL. 



van uitsluiting. Yan de meeste organen kennen we de verrigting. We 

 weten, dat de maag voor de spijsvertering dient, de longen de rolvan 

 ademlialingswerktuig vervullen enz. enz. Er zijn , wel is waar, organen , 

 van welke de beteekenis tamelijk duister is. Maar van deze kan men 

 met zekerheid bepalen , dat zij niet met de zielsverrigtingen in innig 

 verband staan .... of het moesten bepaalde gedeelten van de hersenen 

 zijn. Zóó komen wij dan langs den weg van uitsluiting tot dezelfde 

 uitkomst waar de proeven van floueens ons bragt. Later zullen wij 

 kennis maken met andere feiten , die de verkregen uitkomst nog meer 

 bevestigen. — We hebben dan ten volle het regt aan te nemen , dat de 

 hersenen , althans sommige deelen er van , in het bijzonder der ziel tot 

 werktuig verstrekken, Eene gewigtige vraag nu is het te weten, in 

 welke letrehhing de ?Jel tot de hersenen staat. In antwoord op deze 

 vraag kunnen we helaas ! niet anders dan hypothesen geven. Zekerheid 

 nu geeft ons eene hypothese wel niet, maar in allen gevalle 

 waarlijk toch meer dan niets ! In de wetenschap wordt dit ook alge- 

 meen erkend. Ja , wilde men al wat hypothetisch is van het gebied der 

 wetenschap bannen , veel zou er dan van dit gebied niet overblijven ! ! 

 En dit niet alleen, neen, men zou zich dan den weg tot vooruitgang 

 afsnijden. Yerderfelijk wordt eene hypothese eerst dan , als men ze voor 

 uitgemaakte waarheid houdt en weigert haar op te geven , ook in geval 

 zij door onbetwistbare feiten gelogenstraft is. jSTeen , hypothesen op 

 zichzelf zijn noch onverstandig , noch nutteloos. Wij meenen , dat 

 ook de lezers van het Alhum der Natuur er nu en dan belang bij heb- 

 ben er kennis mede te maken, — Eene zeer gewigtige hypothese van 

 onzen tijd dan is deze , dat 's menschen geestverrigtingon niets 

 anders dan beweging sverschijnseïen van eene bepaalde substantie zijn. 

 Tegen dat beweren heeft men m, i. teregt het volgende opgemerkt. 

 Beweging en zielsuiting zijn twee ongelijkslachtige zaken. Beweging 

 is iets volkomen uiterlijics , denken en gevoelen daarentegen is iets 

 geheel innerlijhs. Beweging is niets anders dan verandering van plaats. 

 Voor den aard van een ding nu is het onverschillig, of het zich hier 

 dan wel 'elders bevindt. Het is derhalve ongerijmd te meenen , dat 

 een ding , hetwelk op zichzelf geen bewustzijn , geen geestelijk le- 

 ven heeft , zulks verkrijgen zou eenvoudig door zich te bewegen. Door 

 deze redenering evenwel achten de tegenstanders zich nog geenszins 

 geslagen. Ware zij juist , zoo antwoorden zij , dan zou er uit volgen , 



