12 HERSENEN EN ZIEL. 



onzen tijd , met evenveel ijver als scherpzinnigheid de stelling , dat de 

 ziel ten eenenmale verstoken van uitgebreidheid is , verdedigd. Aan 

 uitstekende tegenstanders evenwel heeft het de genoemde mannen geens- 

 zins ontbroken. 



De vraag, of heebaet's bespiegelingen in allen deele juist zijn, deze 

 behoort hier niet 't huis. Maar wel mogen we hier melding maken 

 van den strijd, dien de geniale eechnee, door j. h. von fichte gesteund, 

 tegen lotze gevoerd heeft. 



De geschiedenis van het vraagstuk is deze. Men begon met als uit- 

 gemaakt te beschouwen , dat de plaats van de ziel in de hersenen 

 zich bevindt. Had nu de ziel geen uitgebreidheid, dan moest het 

 mogelijk zijn , zoo meende men , eenig deel der hersenen als hare plaats 

 te erkennen. Maar welk is dit gedeelte nu? Men sloeg den weg van 

 benadering in en redeneerde als volgt. Is de ziel enkelvoudig , dan is zij 

 niet dubbel. Nu zijn de hersenen een symmetrisch orgaan , en de meeste 

 van hare deelen dubbel. In deze deelen behoeven wij derhalve niet 

 te zoeken. Welk • enkelvoudig deel nu bevat de ziel? Met andere 

 woorden : welk deel van dien aard kan men verwijderen , zonder daar- 

 mede het leven te verwoesten? Een zeker deel der hersenen scheen vol- 

 komen aan de gestelde voorwaarde te voldoen. Het was de zoogenaamde 

 noeud vital , die in het achterhoofd , even boven den calamus scriptorius , 

 is gelegen. Dit punt scheen voor het leven absoluut onmisbaar. Even- 

 wel , later bleek het , dat het mogelijk is , mits men de noodige voor- 

 zigtigheidsmaatregelen in acht neemt , dit punt met zijne omgeving uit 

 te snijden , zonder het dier te dooden. Kortom , men vond geen enkel 

 punt, waaraan men zich genoodzaakt zag de ziel gebonden te denken. En 

 nu besloot men , dat .de ziel niet uitsluitend aan eene plaats gebonden 

 was , m. a. w. dat zij uitgelreidheid had. Evenwel , met eenig regt 

 kan men ook , in weerwil van deze feiten , nog volhouden , dat de ziel 

 geen uitgebreidheid heeft. Immers, men kan redeneren als volgt. De 

 ziel zetelt inderdaad in den noeud vital. Blijft het dier in het leven, 

 ook als men dit punt wegsnijdt , dan moet men aannemen , dat de be- 

 wuste voorzigtigheidsmaatregelen aan de ziel gelegenheid hebben gegeven 

 zich naar een ander deel te verplaatsen. 



Tegen de stelling , dat de ziel geen uitgebreidheid heeft , zijn nog 

 andere bezwaren ingebragt. lYas zij juist — zoo heeft eechnee ge- 

 zegd — dan liet het zich verwachten , dat al de vezelen der hersenen , 



