14 HEKSENEN EN ZIEL. 



hersenen in regte rede staat tot den trap van begaafdheid des geestes. 



De hersenen van den hond — zoo vernemen wij van letjeet — zijn 

 niet zwaarder dan die van het schaap en ligter dan die van den os; 

 die van den walvisch en andere cetaceën wegen meer dan die van den 

 mensch. 



Het laat zich trouwens begrijpen , dat een kolossaal dier als een wal- 

 visch wel tamelijk groote hersenen zal hebben. Zoo is het natuurlijk , 

 dat men op de gedachte is gekomen , bij het wegen der hersenen tel- 

 kens het ligchaamsgewigt van het dier in rekening te brengen. Hierop 

 berusten die onderzoekingen — naar het schijnt heeft hailee ze het eerst in 

 het werk gesteld — waarbij men van verscheidene dieren bepaalt , in welke 

 verhouding de zwaarte van het ligchaam staat tot die van de hersenen 

 alleen. Is nu deze verhouding een maatstaf voor de geestelijke ontwik- 

 keling van het dier ? In geenen deele. Anders toch zou de ezel veel 

 begaafder dan de muis moeten zijn. Yerder zou dan de mensch in gees- 

 telijk opzigt beneden sommige vogels (den sys b.v.) , de hond beneden de 

 vledermuis en het paard beneden het konijn staan (cuviee). 



Het is m. i. waarlijk te verwonderen , dat iemand ooit in ernst deze on- 

 derzoekingen heeft ingesteld. Immers , ware de verhouding tusschen 

 iemands hersenen en zijn ligchaamsgewigt een maatstaf voor de waarde 

 van zijn geest , dan zou een zwaarlijvig persoon zijn geest kunnen ver- 

 beteren door zich mager te vasten ! ! Immers , zoodoende zou hij de be- 

 doelde verhouding grooter maken ! 



Sommigen , de onwaarde van deze methode inziende , hebben voorge- 

 steld , dat men telkens het gewigt der hersenen met dat van het gansche 

 zenuwstelsel des diers zou vergelijken. Welk eene onderneming! 



Nog anderen hebben met hetzelfde doel trachten te bepalen , in welke 

 verhouding bij een gegeven dier het gewigt van de groote hersenen staat 

 tot dat van de overige deelen der hersenen , b.v. tot de kleine hersenen 

 en het verlengd merg. Ook deze verhouding nu is geen maatstaf , want 

 zij is bij den mensch naauwelijks grooter dan bij den eend, het wilde 

 zwijn , het paard en het konijn ! 



Overigens lijden al die weegmethoden schipbreuk op de omstandig- 

 heid , dat hare uitkomsten hoegenaamd niets bewijzen. De hersenen nl. 

 zijn een zeer zamengesteld deel, zoowel in organisch als in chemisch 

 opzigt. Het gewigt der hersenen wordt gewijzigd door bestanddeelen 

 (vocht b.v.), die voor den geest niet regtstreeks van belang zijn. Eene 



