HEESENEN EN ZIEL. 15 



bedenkelijke omstandigheid is het ook , dat de leeftijd op dat ge- 

 wigt invloed schijnt te hebben. Verder bevatten de hersenen misschien 

 deelen , die met de geestelijke ontwikkeling niets gemeen hebben , die 

 b.v. alleen dienen om de hewegingen der ligchaamsdeelen te regelen. Is 

 nu bij den olifant zulk een deel zeer groot , dan kan het natuurlijk ligt 

 gebeuren , dat de hersenen van dat dier zeer zwaar zijn , zonder dat 

 daar zijn geest veel baat bij vindt. N^een , m. i. ware de goede methode 

 hier deze. Men bepaalt van eenig bijzonder verschijnsel des geestes , 

 vraatzucht b.v. , de ontwikkeling bij een groot aantal dieren van de- 

 zelfde soort en vergelijkt nu hunne hersenen in ieder opzigt. Yindt 

 men de ontwikkeling van eenig orgaan in verhouding tot die van dat 

 geestverschijnsel , dan toetst men de uitkomst aan andere diergroepen 

 en vergelijkt men die groepen onderling. 



"Verder is „de geest" eene collectieve uitdrukking. Het is derhalve zeer 

 moeijelijk te bepalen, of een gegeven dier in het algemeen geestelijk hooger 

 dan eenig ander staat. Immers , moge het eerste dier in eenig opzigt (ver- 

 stand b.v.) hooger staan dan een ander , dan kan het nog wezen , dat het 

 tweede in andere opzigten (wilskracht, volharding b.v.) hooger dan het 

 andere staat. Het zou kunnen zijn , dat de ezel , schoon minder intelligent 

 dan de olifant, toch over het geheel genomen hooger stond dan deze. 



"Wat hiervan zij , het laat zich verwachten , dat niet zoozeer de 

 hoegrootheid , het gewigt en de grootte — dan wel de hoedanigheid de 

 waarde der hersenen bepaalt. 



Neen , het vergelijkend onderzoek der hersenen heeft geen waarde , 

 tenzij men daarbij de zamenstelling en den typus der hersenen in re- 

 kening brengt. 



Meer waarde dan gemelde onderzoekingen hebben dan ook diegene , 

 bij welke men zich ten doel stelde na te gaan, in hoever de houw 

 der hersenen op den geest invloed heeft. Men ging daarbij natuurlijk 

 uit van de onderstelling , dat de mensch , als het meest begaafde 

 wezen , de kunstigste hersenen heeft. En nu ging men na , of het 

 zich bevestigt , dat een dier geestelijk des te hooger staat , hoe meer de 

 bouw van zijne hersenen tot dien van 's menschen hersenen naderen. 

 Ware het aldus , dan zou men vinden , dat dat zoogdier , 't welk de 

 armoedigste structuur van hersenen heeft , altijd hooger stond dan b.v. de 

 hoogste visch ; dat verder de laagste visch in geestelijk opzigt beter 

 bedeeld was dan het hoogste insekt. Nu merkt men op , dat de aap , 



