DE NATUUKLIJKE historie VAN CA.JUS PLINIUS. 29 



"Wat de wetenschappelijke waarde der aanteekeningen van plinius 

 betreft , zoo moeten wij opmerken , dat in de boeken , die over het die- 

 renrijk handelen, eene groote verscheidenheid van wetenswaardige bij- 

 zonderheden wordt aangetroffen , die echter meer op het gebruik , dat 

 de mensch van de dieren maakt, dan op de dieren zelve betrekking 

 hebben. Voor de geschiedenis van de kookkunst kan het b.v. van be- 

 lang zijn te weten , dat plinius bij de ganzen niet alleen de waakzaam- 

 heid dezer vogels vermeldt , waardoor eenmaal het kapitool beveiligd 

 werd, maar ook de uitnemendheid van de vette lever, die bij gemeste 

 ganzen tot een ongemeenen omvang aangroeit, niet voorbij gaat. Be- 

 schrijvingen van diervormen treft men bijkans nergens aan en , waar 

 zij voorkomen , zijn ze zeer gebrekkig , wanneer men die met de be- 

 schrijvingen van AKISTOTELES Vergelijkt. De laatste had b.v. eeuwen te 

 voren den Kameleon veel beter beschreven dan zulks door plinius gedaan 

 werd. De bijzonderheden , die omtrent de dieren vermeld worden , zijn 

 grootendeels van dien aard, dat men twijfelen moet, of ze ooit konden 

 zijn waargenomen; dat arenden b.v. hunne jongen dwingen om de zon 

 in het aangezigt te zien , zonder de oogleden toe te nijpen , en dergelijke 

 zaken meer (een verhaal, dat trouwens ook bij aristüteles gevonden 

 wordt) , terwijl , hetgeen gemakkelijker na te gaan was , waartoe 

 de uitwendige vonn der dieren althans wel behoort , bijkans met vol- 

 komen stilzwijgen wordt voorbij gegaan. Vele van de fabelachtige ver- 

 halen van PLINIUS zijn door de schrijvers van lateren tijd overgenomen, 

 en van enkele nog thans onder het volk heerschende bijgeloovige mee- 

 ningen vindt men den onmiskenbaren oorsprong in de boeken van 

 PLINIUS terug ^). 



') Plinius vermeldt, 't geen ook bij andere schrijvers der oudheid voorkomt, 

 dat in het nest van vele soorten van adelaars een steen gevonden wordt, die vele 

 geneeskrachten bezit en niet afneemt in het vuur; men noemt dien steen aétites oi gancji- 

 ies; -wanneer men hem schudt , hoort men het stooten van eenen anderen , die in eene 

 holte in den gropteren is ingesloten. Er bestaat een boek van anselmus boeïius de 

 BOOT , uit Brugge geboortig , geneesheer van keizer ridolph ii , onder den titel van 

 Gcmmarum et Lapiclum Historia , waarvan ik de derde uitgave bezit, die in 16t7 te 

 Leiden door den medicinae doctor adkianus tollius werd uitgegeven, In dit boek 

 komt eene breedvoerige vermelding van den Aétites (in het Duitsch Adlerstein) voor , 

 met vele afbeeldingen (blz. 37ö — 380). Desteen, dien men onder dien naam aanduidt , 

 is eene geöde , of, zoo als de Duitschers het noemen, Drüse , van een ijzeroxyd- 

 hydraat , bruingeel van kleur en uit concentrische lagen gevormd , waarin somtijds 

 een losse en bewegelijke kern van dezelfde zelfstandigheid , somtijds eene poederach- 

 tige massa is ingesloten. In het Nederduitsch draagt hij den kenmerkenden naam van 



