IN ZIJN LEVEN EN WEEKEN GESCHETST. 41 



werkzaamheid is zijn beroemd Systema Sctturnium , dat voor het eerst 

 in 1659 verscheen met eene opdragt aan prins leopold van Toscanen , 

 die zelf beoefenaar en ijverig voorstander en beschermer der weten- 

 schappen was. Daaraan gingen bovendien twee latijnsche gedichten 

 vooraf, het eene van nicolaas heinsius, het andere van zijnen vader, 

 waaruit men de bewondering leert kennen , welke zijne ontdekkingen 

 reeds toen gewekt hadden. 



Om dit geschrift naar waarde te schatten , moet men zich verplaatsen 

 in den tijd toen het verscheen. Galilei had in 1610 Saturnus door zijnen 

 kijker beschouwd en waargenomen , dat die planeet zich niet , gelijk de 

 andere , als een eenvoudig rond schijfje vertoonde , maar dat terzijde 

 daarvan zich twee ligchaampjes bevonden , die , naar hij meende , door 

 eene kleine tusschenruimte van de planeet gescheiden waren. Toen hij 

 nu in 1612 de planeet nogmaals beschouwde, waren die ligchaampjes 

 verdwenen ; Saturnus was rond even als Jupiter , maar ziet ! later wer- 

 den diezelfde ligchaampjes wederom zigtbaar ! Hoe dit te verklaren ? 

 Andere sterrekundigen van dien tijd, scheinee, riccioli, hevelius, gas- 

 sendi , eustachitjs de divinis , FONTANA , zagcu hetzelfde verschijnsel. Zij 

 verschilden in hunne opvatting alleen daarin van galilei , dat sommigen 

 die bijligchaampjes in zamenhang met de planeet en onder den vorm 

 van hengseltjes of ooren {ansae , hracJiia) zagen, op de wijze gelijk in 

 Plaat 1 , fig. 1 is voorgesteld. Daarin zijn I aan galilei, II aan 

 SCHEINER, III, VIII, IX en XIII aan eiccioli, Y en XII aan gassendi, 

 X aan eüstachius de divinis en XI aan fontana ontleend. Ook het 

 weder verdwijnen van die vreemde aanhangsels op zekere tijden was 

 reeds meer dan eens waargenomen. 



Verscheidene hypothesen waren geopperd om rekenschap van die 

 zonderlinge verschijnselen te geven, doch geene had ingang gevonden. 

 In der daad kwam ook geene dier hyphothesen der waarheid zelfs van 

 verre nabij. Gassendi had nog kort voor zijnen dood het onderzoek en 

 de verklaring der vreemde verschijnselen , die Saturnus aanbood , den 

 sterrekundigen als hun voornaamste taak aanbevolen. 



Het was cheistiaan huygens , die deze taak op zich nam en haar tot 

 een goed einde bragt. 



Het reeds boven medegedeelde letterraadsel, waarmede hij zijn in 

 Maart 1656 uitgegeven geschrift over de maan van Saturnus besloot, 

 getuigt , dat hij toen reeds de ware verklaring gevonden had. Dit raadsel 



