!!«■ ZIJN LEVEN EN WEHKEN GESCHETST. 53 



hoofde eene reis naar zijn vaderland, namelijk in 1670 en in 1676. 

 Telkens echter , nadat zijne gezondheid hersteld was, keerde hij weder 

 naar Frankrijk terug. Doch in 1681 besloot hij het voor goed vaarwel 

 te zeggen en weder naar zijn geboorteland terug te keeren. Tweederlei 

 redenen worden daarvoor opgegeven. De eerste is, dat de zorg voor zijne 

 gezondheid deze verandering van verblijf vorderde. De tweede is : de 

 herroeping van het edict van Nantes. Dat trouwens een vrije geest 

 als die van htjygens zich misplaatst gevoelde in de nabijheid van een 

 hof, waar bekrompenheid en dweepzucht voortaan den boventoon voer- 

 den , laat zich gemakkelijk begrijpen. 



Hoe dit zij , htjygens zag af van zijn lidmaatschap der koninklijke 

 Akademie en van het daaraan verbonden jaargeld en vestigde zich weder 

 onder zijne landgenooten. Hij woonde voortaan op het aan zijne familie 

 toebehoorend buitenverblijf Hofwijck , niet ver van 's Gravenhage. Zijn 

 vader was 'bij zijne terugkomst nog in leven en stierf eerst zes jaren 

 later, in den hoogen ouderdom van negentig en een halfjaar. Met zijnen 

 broeder constantijn , den secretaris van willem in , die verpligt was 

 dien vorst overal heen te vergezellen , waar deze zich ophield , ook in de 

 legerplaats, kon hij slechts van tijd tot tijd zamen zijn. Dit waren ge- 

 lukkige oogenblikken. Dan werden levendige gesprekken gevoerd over 

 onderwerpen , die beiden broeders evenzeer belang inboezemden en waar- 

 van wij er straks eenige nader zullen vermelden , of zij hielden zich 

 gezamenlijk bezig met het slijpen en polijsten van verrekijker-objectie- 

 ven , even als zij het dertig jaren vroeger gedaan hadden. Vooral con- 

 sïANTiJN had zich in die kunst eene groote vaardigheid verworven en 

 het meerendeel der glazen van verren brandpuntsafstand , die door de 

 gebroeders zijn nagelaten , is van hem afkomstig. Gedurende de afwe- 

 zigheid van coNSTANTiJN onderhielden beide broeders eene drukke brief- 

 wisseling , welke nog geheel voor ons bewaard is gebleven. De verhou- 

 ding van dit broederpaar heeft inderdaad iets aandoenlijks. Een veel 

 naauwere band dan die des bloeds vereenigt hen , zij zijn vrienden , 

 geestverwanten. De oudere broeder is vuriger , voortvarender van aard , 

 hij spoort telkens den jongeren aan , maar erkent tevens zijne meerder- 

 heid en deelt in zijnen roem. 



Chbistiaan onderhield bovendien eene uitgestrekte briefwisseling met 

 verscheidene geleerden in Europa. Hoogst merkwaardig voor de nadere 

 kennis van dit tijdvak is vooral zijne briefwisseling met leibnitz. Zij 



