54 CHEISTIAAN HTJYGENS, 



hadden elkander te Parijs (in 1672 en 1673) leeren kennen. Leibnitz, 

 die zeventien jaren jonger dan htjygens was , koesterde voor dezen eenen 

 schier kinderlijken eerbied , die telkens in deze brieven doorstraalt. De 

 gewigtigste wetenschappelijke vraagstukken , welke aan de orde van den 

 dag waren , worden er in behandeld , somtijds zoo uitvoerig , dat menige 

 brief tot eene kleine verhandeling uitdijt. In enkele dezer brieven komen 

 opmerkelijke uitdrukkingen voor , die ons de schrijvers nader doen ken- 

 nen , zoo als b.v. waar leibnitz , zich verbazende over de ruwe empirie , 

 die toenmaals in de geneeskunde heerschte, schrijft: „N'y a t-il per- 

 „ sonne qui médite en philosophe sur la médicine ? Feu Mr. ceane y 

 „ estoit propre , mais Messieurs les Cartésiens sont trop prevenus de leurs 

 „hypotheses. J'aitne mieux un leeitwenhoek qui me dit ce qu'il voit , 

 „qu'un Cartésien qui me dit ce qu'il pense. Il est pourtant necessaire 

 „de joindre Ie raisonnement aux observations." De volgende zinsnede, 

 ontleend aan eenen brief van huygens aan leibnitz , doet ^ien , hoe de 

 eerste reeds eene veel klaardere voorstelling had van den aard der warmte 

 in de ligchamen dan velen na hem gekoesterd hebben ; hij zegt namelijk : 

 „Cet art de deviner dans la Physique sur des expériences données n'a 

 „pas été négligé , ce me semble , par veeijl amius , comme 1'on peut con- 

 „noistre par 1'exemple qu'il donne , en recherchant ce que c'est que la 

 „ chaleur dans les corps des métaux et autres , ou il a assez bien reussi , 

 „si ce n'est qu'il vüa point pensé au mouvement rapide de la matière tres 

 „suhtile qui doit entretenir Ie hransle des particules des corps. ^^ 



Die matière tres suhtile , waarvan hxjygens hier spreekt , was de aether. 

 Eeeds vroeger (bl. 47) hebben wij gezien , dat huygens zich de geheele 

 ruimte als gevuld voorstelde met zulk eene zeer fijne stof, die ook door 

 glas en andere ligchamen heengaat , ja in alle ligchamen doordringt en 

 een gedeelte van hun volume uitmaakt. Op die voorstelling nu grondde 

 hij zijne theorie der lichtverschijnselen. De hypothese , dat het licht de 

 voortplanting eener golfbeweging in den aether is , even als het geluid 

 de voortplanting eener dergelijke beweging in de lucht is, was echter 

 toen niet geheel nieuw. Keeds eobert hooke in Engeland en p. pae- 

 DiES in Frankrijk hadden haar geopperd , doch als eene bloote gissing , 

 zonder er gronden voor aan te voeren. Het was huygens, die haar op 

 vaste grondslagen vestigde en de hypothese verhief tot theorie. Dit ge- 

 schiedde reeds in 1678, toen huygens zich nog te Parijs bevond, doch 

 zijn geschrift over dit onderwerp verscheen eerst lang na zijne terug- 



