70 DE INVLOED VAN EEN LA.GEN WARMTEGRAAD OP PLANTEN 



dezer eeuw beweerd , dat zij eigene warmte ontwikkelen , voldoende om 

 hare temperatuur boven die van de lucht te verheffen en dat deze 

 J)lanten of hare wortels niet bevroren. Vooral hunter , schoppf , 

 HERMBSTaDT Verdedigden deze zienswijze. De eigen warmte der planten 

 is echter zoo gering , dat zij ontoereikend is om het bevriezen tegen te 

 gaan. "VVel zijn , wanneer de vorst invalt , de boom en gedurende de 

 eerste dagen warmer dan de lucht , omdat door de bast en de schors , 

 beiden slechte warmtegeleiders , de snelle afkoeling wordt tegengegaan , 

 maar ten slotte zullen zij toch na eenige dagen tot in hun binnenste 

 zijn afgekoeld. Schübler , prof. in Erlangen, heeft echter in 1826 en 

 1 828 proefondervindelijk aangetoond , dat boomen tot in hun binnenste 

 toe eene temperatuur onder O"" kunnen aannemen , derhalve kunnen be- 

 vriezen , zonder te sterven. In 1826 bleef de temperatuur der lucht 

 zelfs in den middag drie weken lang onder het vriespunt. Thermometers 

 in de boomen ingebragt wezen steeds een' stand onder 0° aan, meer- 

 malen zelfs van — 5" tot — 7' ReamUr. Eens zelfs vond hij het 

 inwendige van iepen- en sparrenboomen tot op — 18° E. afgekoeld , 

 zonder dat de boomen hiervan nadeel ondervonden. Het hout van be- 

 vroren boomen is, zooals reeds dtjhamel in het jaar 1789 had opge- 

 merkt, bijna niet door te zagen of door te hakken, een bewijs, dat 

 de sappen in de boomen geheel stijf worden. 



Tegen dit bevriezen der plantensappen als bewijs, dat het binnenste 

 der boomen bevriezen kan , voerde men aan , dat dit het gevolg der 

 proefneming was , dat dit namelijk plaats heeft op het oogenblik dat 

 het inwendige van den boom met de buitenlucht in aanraking komt. 

 Door eene zeer belangrijke waarneming bewees schübler ook de onjuist- 

 heid van dit beweren. Toen namelijk aan het einde van de vorst , 

 die in Jan. 1826 drie weken geduurd had, de dooi plotseling inviel en 

 de temperatuur der lucht -j- 2° R. bedroeg , nadat zij daags te voren 

 — 14° R. was geweest, onderzocht hij de temperatuur van verscheidene 

 boomen. De oppervlakte van boomen met eene gladde schors (zooals 

 esch en walnoot) bedekte zich met witte rijp bij den aanvang van den 

 dooi, een bewijs, dat de temperatuur der boomen lager was dan die 

 der omringende lucht , en de thermometer in een populier gebragt 

 wees eene temporatuur van 1°,5 Reaumur onder het vriespunt aan, 

 niettegenstaande die der lucht -f- 2° R. bedroeg. Toen de boomen 

 werden omgchouwen, bleken zij alle tot op zekere diepte in concen- 

 trische ringen bevroren te zijn , vooral het buitenste , levende en werk- 



