EN DIEEEN , IN VEKBAND MET HUN DOOD DOOR BETEIEZING. 73 



De doodgevroren bladeren worden niet meer. stijf, maar blijven langs 

 den stengel neerhangen. Göppert , aan wien wij voornamelijk onze 

 kennis omtrent het doodvriezen van planten verschuldigd zijn , heeft 

 daarenboven dit gewigtig verschijnsel aan het licht gebragt , dat dood- 

 gevroren planten eene groote hoeveelheid water verliezen , waardoor zij 

 aanmerkelijk ligter worden. 



Vroeger meende men , dat de oorzaak dezer verschijnsels gelegen 

 was in de uitzetting , die het water ondergaat bij bevriezen , dat , 

 zooals wij weten bij 4^ C. zijne grootste digtheid heeft en van dit punt 

 af zich met groote kracht uitzet. Zoo zal een met water gevulde 

 goed gesloten ijzeren kogel bij bevriezing uiteenbarsten. In de plan- 

 tendeelen , aldus redeneerde men , die in de hoofdzaak uit kleine , met 

 water gevulde ruimten bestaan , worden tengevolge van het uitzetten 

 van het water de celwanden verscheurd en treedt dit tusschen de met 

 lucht gevulde ruimten, waardoor de bladeren doorschijnender worden en 

 het water, niet meer binnen cellen besloten, gemakkelijk kan ver- 

 dampen. GöppEET en SACHS hebben echter bewezen , dat deze vei- 

 klaring ontoereikend is en niet juist. De eerste , die naauwkeurig 

 verschillende bevroren plantendeelen onderzocht , bemerkte , dat de 

 cellen geheel ongeschonden bleven, ja zelfs, toen hij onder het 

 mikroskoop doorschijnende plantendeelen liet bevriezen , nam hij noch 

 van bersten , noch van uitzetten iets waar. Wel zag hij in de cellen 

 kleine ijskristalletjes optreden , maar overigens bleven zij geheel gaaf. 

 Volgens SACHS is de verklaring van het slapper en ligter worden van 

 bevroren planten bij ontdooijen de volgende. De plantencellen , die met 

 een elastisch vliesje omgeven zijn en met vocht gevuld , worden door 

 het bevriezende water uitgezet ; hierdoor wordt de celwand uitgerekt 

 en verliest te gelijker tijd , daar de physische toestand verandert , het 

 vermogen om de vloeistof tegen te houden. 



Het water zal dus uit de cellen in de tusschenruimten , die zich 

 hiertusschen bevinden , dringen , en eenmaal buiten de cellen geraakt , 

 gemakkelijker verdampen , waardoor de plantendeelen bij het ontdooijen 

 ligter worden. Maar de vliesjes zijn bovenmatig uitgezet , zij zullen 

 zich gedeeltelijk terugtrekken. Daar echter het vocht uit de cellen 

 is verdwenen , zullen zij eene kleinere ruimte innemen , eene meer 

 kogelvormige in plaats van eene veelhoekige gedaante verkrijgen, niet 

 meer zoo naauwkeurig aan elkander sluiten en de geheele massa , onder 

 de opperhuid gelegen , geen stijf en aaneengesloten geheel meer vormen. 



