EN DIEEEN , IN VEEBAND MET HUN DOOD DOOR BEVRIEZING. 93 



geheel onbewoonbaar zijn, indien bij eene temperatuur van — 20" tot — 30° 

 C. de lucht niet zeer kalm was. De Russische generaal wrangel onder- 

 vond in Siberië dikwijls den invloed van eene temperatuur van — 40" C. , 

 het vriespunt van het kwikzilver , en hij verhaalt , dat bij de windstilte , 

 die daar heerscht , hij geene bijzonder onaangename gewaarwording aan 

 de huid ondervond. Slechts de inademing van deze ijskoude lucht veroor- 

 zaakte een pijnlijk gevoel , dat echter weder verdween , zoodra men voor 

 neus en mond een wollen doek hield. 



Alle reizigers in de noordpoolstreken bevestigen het hier boven medege- 

 deelde , dat de koude het on verdragelij kst is , wanneer er te gelijkertijd 

 een hevige wind heerscht. Alexander fisher , die als geneesheer aan 

 de expeditie van paery in de noordpoolstreken van Koord- Amerika deel 

 nam, deelt mede, dat de matrozen eene koude van — 17^,8 C. bij stil 

 weder veel minder onaangenaam vonden , dan eene temperatuur van 

 — 6°,7 C. , waarbij het sterk woei. Hij zelf vond eene koude van — 46^,1 

 C. bij een stille lucht niet moeijelijker te verdragen dan eene temperatuur 

 van — 17^,8 C. met sterken wind vergezeld. 



Martins heeft op zijne togten naar het noorden den invloed van de 

 beweging der lucht op het gevoel van koude proefondervindelijk bewezen. 

 Op de hoogte van Drontheim klom hij , terwijl er een stevige wind 

 woei , in het want van 't schip en nam met een thermometer de tempera- 

 tuur , die aldaar de lucht bezat, waar. Zij bedroeg -f 11° C. Hij 

 ondervond een hevig gevoel van koude. Het was hem alsof hij geheel 

 naakt in het want stond en hij had het gevoel alsof hem het eene klee- 

 dingstuk na het andere van het lijf werd gescheurd. Weder op het dek 

 tusschen de verschansingen gekomen , had hij eene gewaarwording alsof 

 hij in een verwarmd vertrek was gekomen en toch was de temperatuur 

 van de lucht slechts Ijlö" graad warmer, maar tusschen de verschan- 

 singen was de lucht niet in beweging. 



Naarmate van de individualiteit , de levenswijze , de voeding , zal ook 

 de onaangename werking van de koude niet in gelijke mate ondervonden 

 worden. Niet alle volken zijn even gevoelig voor koude , en vreemd is het , 

 dat die van de zuidelijke luchtstreken ze beter verdragen dan die van 

 het noorden. Bij het beleg van Sebastopol waren het de woeste regi- 

 menten der Afrikaansche Turcos en de Piemontezen , die de koude , waar- 

 van de troepen der Engelschen en Franschen zooveel te lijden hadden , 

 het best verdroegen. Op den noodlottigen togt van den eersten Napoleon 

 naar Kusland waren het de regimenten uit bewoners van de zuidehjke 



